Mitologia wierzenia i podania Greków i Rzymian

Jan Parandowski porządkuje wierzenia i podania starożytnych Greków oraz Rzymian w rozległą opowieść o bogach, bohaterach i początkach świata. Część grecka rozpoczyna się od Chaosu, narodzin pierwszych bóstw, walki pokoleń bogów i ustanowienia władzy Zeusa. Autor przedstawia Olimp jako wspólnotę istot potężnych, ale obdarzonych ludzkimi namiętnościami, ambicjami i konfliktami.

Kolejne rozdziały opisują bogów światła, powietrza, ziemi, morza i podziemia oraz bóstwa wpływające na ludzkie losy. Historie Prometeusza, Demeter i Kory, Apollina, Dionizosa, Posejdona czy Hadesa wyjaśniają porządek natury, rytuały i wyobrażenia o śmierci. Parandowski łączy poszczególne mity w czytelną panoramę kultury.

W części poświęconej herosom pojawiają się między innymi Herakles, Tezeusz, Perseusz, Edyp i uczestnicy wyprawy Argonautów. Ich czyny pokazują relację między przeznaczeniem, pomocą bogów i osobistą odpowiedzialnością. Osobny ciąg tworzy historia wojny trojańskiej: od przyczyn konfliktu po losy walczących oraz powroty bohaterów.

Część rzymska przedstawia odmienny charakter najstarszej religii Rzymu, kult przodków i bóstw domowych, opiekunów pól, lasów, źródeł oraz poszczególnych czynności. Autor opisuje późniejsze przejmowanie greckich wyobrażeń, napływ obcych kultów i rozwój kultu cesarzy. Legendy o początkach miasta, Eneaszu i pierwszych władcach łączą religię z rzymską pamięcią historyczną.

„Mitologia” nie jest słownikiem haseł, lecz literackim opracowaniem dawnych opowieści. Pokazuje, jak mity wyjaśniały świat, uzasadniały obyczaje i dostarczały tematów późniejszej sztuce oraz literaturze.