Honor i hańba

„Honor i hańba” Rolanda Mullera (oryg. „Honor and Shame: Unlocking the Door”) to książka o tym, jak odmienne światopoglądy kształtują sposób, w jaki ludzie różnych kultur rozumieją grzech, relacje społeczne i przesłanie chrześcijaństwa. Autor, który przez wiele lat pracował jako misjonarz wśród muzułmanów na Bliskim Wschodzie i zajmuje się zagadnieniami z pogranicza misji, kultury i światopoglądu, wychodzi od biblijnej refleksji nad skutkami grzechu.

Powszechnie uważa się, że następstwem grzechu, którym została skażona ludzkość, są utrata świętości, oddzielenie od Boga i potępienie. Muller wskazuje jednak, że są to raczej widoczne skutki Bożego gniewu, będącego odpowiedzią na grzech. Bezpośrednimi konsekwencjami samego grzechu były według zapisu biblijnego wina, hańba i strach. Te trzy aspekty w toku dziejów wywarły ogromny wpływ na kształtowanie się światopoglądów, systemów moralnych i wierzeń w różnych kulturach.

Cywilizacja Zachodu związała się z pojęciami winy i sprawiedliwości, prawa i usprawiedliwienia. Znaczna część północnej Afryki oraz Azji Wschodniej i Środkowej oparła natomiast relacje społeczne i filozoficzne na pojęciach honoru i hańby, a w Afryce Środkowej i dużej części Azji Południowo-Wschodniej podstawą stosunków społecznych stały się siła i strach. Nic dziwnego, że wielu zachodnich misjonarzy, którzy wyjeżdżają do krajów arabskich, Afryki czy Japonii, nie potrafi skutecznie przekazać przesłania, z którym przybywają.

Autor zauważa, że głoszenie Ewangelii przez wyjaśnianie usprawiedliwienia z winy w świecie arabskim w praktyce nie trafia do odbiorców, ponieważ prawo i sprawiedliwość nie są tam głównym motorem relacji społecznych i więzi kulturowych. Kluczowe znaczenie dla całego porządku społeczno-religijnego mają honor i hańba, podobnie jak siła i strach w wielu krajach Azji. Dopóki osoby zaangażowane w misje nie zrozumieją, jak zasadnicze jest przestawienie własnego myślenia na tory innego światopoglądu, ich działania ewangelizacyjne pozostaną mało skuteczne, a ich zasięg – bardzo ograniczony.

Muller przekonuje, że do skutecznego przekazywania Dobrej Nowiny potrzeba nie tylko działania w mocy Ducha Świętego, lecz także głębokiej zmiany sposobu myślenia tych, którzy wyruszają na misje. Książka jest przeznaczona dla misjonarzy, duszpasterzy i wszystkich zainteresowanych spotkaniem chrześcijaństwa z innymi kulturami, a także dla czytelników, którzy chcą lepiej zrozumieć sposób myślenia ludzi wychowanych w odmiennych tradycjach.