Astronauci

Pierwsza opublikowana w formie książkowej powieść fantastycznonaukowa Stanisława Lema, wydana po raz pierwszy w 1951 roku. Opowiada o międzynarodowej wyprawie na Wenus, podjętej po odkryciu, że katastrofa tunguska była upadkiem pojazdu obcej cywilizacji. Uczeni wyruszają statkiem Kosmokrator, by sprawdzić, kim byli jego budowniczowie i jakie mieli zamiary wobec Ziemi.

Na miejscu astronauci znajdują ślady potężnej techniki i stopniowo odtwarzają losy mieszkańców planety. Okazuje się, że cywilizacja, która przygotowywała atak na Ziemię, sama uległa zagładzie w bratobójczej wojnie. Ten obraz pozostaje przejmującą przestrogą przed skutkami żądzy władzy i bezrefleksyjnego praktycyzmu.

Książka powstała w okresie stalinowskim i z konieczności respektuje część politycznych wymogów epoki, z czego wynikał późniejszy krytyczny stosunek autora do tego utworu i wieloletnia niechęć do jego wznawiania. Zarazem jest świadectwem wyobraźni pisarza, która wykraczała poza horyzonty ówczesnej literatury, oraz jego wiary w to, że rozum może zwyciężyć polityczne szaleństwo. Powieść przyniosła Lemowi pierwszy duży sukces i zapoczątkowała jego międzynarodową karierę; z czasem jego książki przełożono na ponad czterdzieści języków.