Wielbłąd na stepie. Kanon literatury dziecięcej

„Wielbłąd na stepie” Jerzego Krzysztonia to powieść zaliczana do kanonu polskiej literatury współczesnej. Jej tematem są losy polskich rodzin, które po sowieckiej agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku zostały przymusowo wywiezione w głąb Związku Sowieckiego, do Kazachstanu. Książka przybliża jeden z najtrudniejszych rozdziałów historii Polaków podczas drugiej wojny światowej.

Utwór ma wyraźne podłoże autobiograficzne. Autor, będąc kilkunastoletnim chłopcem, sam przeszedł razem z rodziną zesłanie w stalinowskiej Rosji. Po kilku latach niewielkiej grupie Polaków, wśród których się znalazł, udało się opuścić to miejsce wraz z armią generała Andersa. Zachowane w pamięci wspomnienia z młodości stały się później materiałem, z którego powstała ta powieść.

Wydarzenia przedstawione są z perspektywy nastoletniego narratora, który dramat deportacji przeżywa jednocześnie jako wielką życiową przygodę. Czytelnik śledzi tułaczkę zesłańców i ich codzienną walkę o przetrwanie na obcej, nieprzyjaznej ziemi, naukę w przymusowej rosyjskiej szkole oraz trudne relacje z nieufnymi mieszkańcami Kazachstanu i Uzbekistanu. Ważne miejsce zajmują odwaga i ciężki los najbliższych bohatera, a całość ma charakter opowieści o dorastaniu i inicjacji.

Powieść ukazała się drukiem po raz pierwszy w 1978 roku, po długich latach starań autora o przejście przez cenzurę w komunistycznej Polsce. Książka jest omawiana jako lektura szkolna w ósmej klasie szkoły podstawowej oraz w szkołach średnich.