Lalka

„Lalka” Bolesława Prusa przedstawia Warszawę drugiej połowy XIX wieku przez losy Stanisława Wokulskiego, kupca, którego ambicje zawodowe i uczucie do Izabeli Łęckiej prowadzą między odległymi od siebie środowiskami. Wokulski zdobył majątek pracą i przedsiębiorczością, lecz pieniądze nie zapewniają mu swobodnego wejścia do arystokratycznego świata Izabeli. Ich relacja odsłania, jak pochodzenie, oczekiwania społeczne i wyobrażenia o miłości wpływają na wybory bohaterów.

Obok historii Wokulskiego powieść rozwija szeroki obraz miasta. Prus pokazuje sklepy, salony, ulice i domy Warszawy oraz ludzi należących do różnych warstw społecznych. Szczególne miejsce zajmuje Ignacy Rzecki, stary subiekt, którego pamiętnik wprowadza własny punkt widzenia i wspomnienia wcześniejszych wydarzeń. Jego głos pozwala zestawić romantyczne ideały z realiami epoki zmian gospodarczych i społecznych.

Wątki osobiste łączą się tu z pytaniami o status, pracę, majątek i możliwości awansu. Prus przygląda się zarówno arystokracji przywiązanej do dawnych przywilejów, jak i ludziom próbującym budować pozycję poza odziedziczonym porządkiem. Dzięki temu „Lalka” pozostaje jednocześnie opowieścią o niespełnionym uczuciu i krytycznym portretem społeczeństwa. Powieść ukazywała się najpierw w odcinkach „Kuriera Codziennego” w latach 1887–1889; pierwsze wydanie książkowe opublikowano w 1890 roku.