Umysł zamknięty. Jak wyższa edukacja zawiodła demokrację i zubożyła dusze dzisiejszych studentów

„Umysł zamknięty” to głośna książka amerykańskiego filozofa Allana Blooma, wydana w 1987 roku i uznawana za jeden z najważniejszych tekstów współczesnej myśli konserwatywnej. Autor, wieloletni wykładowca filozofii politycznej, formułuje w niej krytykę amerykańskiego szkolnictwa wyższego i szerzej – kultury intelektualnej Zachodu.

Główna teza głosi, że kryzys polityczny i społeczny jest w istocie kryzysem intelektualnym. Uniwersytet, który powinien być sercem demokracji, zdaniem Blooma porzucił poszukiwanie prawdy na rzecz relatywizmu, a otwartość rozumiana jako brak przekonań paradoksalnie zamyka umysły studentów. Autor pisze o nihilizmie, narcyzmie i powierzchownie pojmowanej kreatywności.

Bloom analizuje przemiany obyczajowe, stosunek młodych ludzi do lektur, muzyki, miłości i rodziny, a następnie śledzi filozoficzne źródła opisywanych zjawisk – od myślicieli nowożytnych po wpływ filozofii niemieckiej na amerykańską humanistykę. Postuluje powrót do kształcenia ogólnego opartego na lekturze wielkich dzieł.

Książka od początku budziła spory. Jej zwolennicy widzą w niej przenikliwą diagnozę przemian kulturowych, krytycy zarzucają autorowi elitaryzm, wybiórczość i nostalgię za wyidealizowaną przeszłością. Niezależnie od ocen pozostaje ważnym punktem odniesienia w debacie o celach edukacji; przedstawione w niej tezy są stanowiskiem autora.

Polskie wydanie w twardej oprawie ukazało się w przekładzie Jarosława Skowrońskiego. Pozycja dla czytelników zainteresowanych filozofią polityczną, historią idei i dyskusją o uniwersytecie.