Pokolenie Alfa i media cyfrowe. Teoria i rzeczywistość. Dziennikarstwo, media i komunikacja społeczna

„Pokolenie Alfa i media cyfrowe. Teoria i rzeczywistość” to monografia Agnieszki Ogonowskiej i Agnieszki Waleckiej-Rynduch, wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego w serii Dziennikarstwo, media i komunikacja społeczna. Autorki badają, jak rozbudowane środowisko cyfrowe wpływa na praktyki medialne i codzienne zachowania najmłodszego pokolenia – określanego jako dzieci mediów, cyfrowi tubylcy, pokolenie iPhone’a i iPada, pokolenie „Always on”, „Net Gen”, „Google Kids”, czyli pokolenie Alfa.

Zachowania medialne w środowisku cyfrowym od blisko dekady są ważnym przedmiotem badań interdyscyplinarnych. Powstało wiele opracowań omawiających różne konteksty tego zjawiska – analiz teoretycznych, badań empirycznych i dokumentów źródłowych. Książka porządkuje tę wiedzę i konfrontuje ją z rzeczywistymi praktykami młodych użytkowników mediów, stąd w podtytule zestawienie teorii i rzeczywistości.

Publikacja jest w pewnym sensie kontynuacją wcześniejszej książki autorek, „Młodzi dorośli wobec dezinformacji. Katalogi i rzeczywiste profile kompetencji cyfrowych”, wydanej w 2024 roku. Zwracały w niej uwagę, że w erze postprawdy, szybkiego rozwoju sfingowanych komunikatów, wojen informacyjnych i zagrożeń hybrydowych kompetencje cyfrowe i medialne stały się realnymi kompetencjami kluczowymi.

Autorki przypominają, że obecne zmiany w info- i mediasferze poprzedziły dynamiczne przemiany w produkcji medialnej. Należą do nich tabloidyzacja mediów, hybrydyzacja gatunków, rozwój symulakrów i tzw. prawdy fraktalnej oraz mediatyzacja i medializacja rzeczywistości. Te zjawiska przygotowały grunt pod procesy mediamorficzne, których wszyscy jesteśmy dziś świadkami, uczestnikami i beneficjentami. Na tym tle książka analizuje, jak dorastanie w świecie stale dostępnych urządzeń i sieci kształtuje sposób korzystania z mediów przez dzieci.

Recenzentem monografii był prof. dr hab. Zbyszko Melosik, który docenił oryginalność podjętego problemu badawczego oraz teoretyczną i metodologiczną dojrzałość autorek. Zwrócił też uwagę na erudycyjny charakter i dobre uzasadnienie zaprezentowanych narracji, precyzję wywodu oraz swobodę, z jaką autorki poruszają się po kolejnych polach problemowych. Książka jest przeznaczona dla badaczy mediów, pedagogów, psychologów, studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej, a także dla rodziców i nauczycieli zainteresowanych edukacją medialną.

Agnieszka Ogonowska, prof. dr hab., ukończyła psychologię i kulturoznawstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz podyplomowe studia logopedyczne i neurologopedyczne na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Tytuł profesora nauk humanistycznych uzyskała w 2015 roku. Kieruje Katedrą Mediów i Badań Kulturowych w Instytucie Filologii Polskiej UKEN, a także Ośrodkiem Badań nad Mediami oraz Zespołem Badań ds. Psychologii Mediów i Edukacji Medialnej. Jest współzałożycielką i pierwszą prezeską Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej, współpracuje z Polskim Komitetem ds. UNESCO, jest ekspertką Komisji Europejskiej, NAWA i NCBR, członkinią ECREA i COST oraz redaktorką naczelną „Studia de Cultura”.

Agnieszka Walecka-Rynduch, dr hab., prof. UJ, ukończyła politologię i kulturoznawstwo oraz Międzywydziałowe Studium Amerykanistyczne na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ. Pracuje w Zakładzie Nowych Mediów Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej UJ. Jest członkinią zarządu Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej i przewodniczącą jego sekcji Komunikowanie Polityczne, a także członkinią i sekretarzem Komisji Etyki Komunikacji PAU. Współpracuje z Ośrodkiem Badań nad Mediami. Zajmuje się wpływem mediów na kluczowe obszary sfery publicznej.