Świadomą drogą przez depresję. Wolność od chronicznego cierpienia

Poradnik psychologiczny napisany przez czterech specjalistów – Marka Williamsa, Johna Teasdale’a, Zindela Segala i Jona Kabat-Zinna – przedstawiający w przystępnej formie terapię poznawczą opartą na uważności (MBCT). Metoda ta została opracowana z myślą o osobach, które przeszły epizody depresji i chcą zmniejszyć ryzyko jej nawrotu, a jej skuteczność była przedmiotem badań klinicznych.

Autorzy wyjaśniają, dlaczego próby wydobycia się ze złego nastroju siłą woli albo przez uporczywe analizowanie własnych problemów często przynoszą skutek odwrotny do zamierzonego. Opisują mechanizm, w którym smutek uruchamia nawykowe wzorce myślenia – ruminacje, samooskarżenia, czarne scenariusze – a te z kolei pogłębiają obniżony nastrój, tworząc błędne koło. Pokazują, że kluczem do jego przerwania nie jest walka z myślami i emocjami, lecz zmiana sposobu odnoszenia się do nich.

Proponowane podejście łączy doświadczenia tradycji medytacyjnych Wschodu z ustaleniami terapii poznawczej. Uważność rozumiana jest tu jako kierowanie życzliwej, nieoceniającej uwagi na to, co dzieje się w danej chwili: na oddech, doznania płynące z ciała, pojawiające się myśli i uczucia. Książka prowadzi przez kolejne ćwiczenia, między innymi obserwację oddechu, skanowanie ciała, uważny ruch i krótkie praktyki do stosowania w ciągu dnia. Uczy rozpoznawania pierwszych sygnałów pogarszającego się nastroju i reagowania na nie w sposób, który nie nakręca spirali przygnębienia.

Materiał ułożono tak, by można było pracować z nim samodzielnie, krok po kroku, zgodnie z logiką ośmiotygodniowego programu. Uzupełnieniem tekstu jest zestaw prowadzonych medytacji. Autorzy podkreślają, że regularna praktyka jest ważniejsza niż sama lektura.

Publikacja jest przeznaczona dla osób, które doświadczyły depresji lub przewlekłego obniżenia nastroju, dla ich bliskich, a także dla wszystkich, którzy chcą lepiej rozumieć działanie własnego umysłu i emocji. Skorzystają z niej również psychologowie i terapeuci zainteresowani zastosowaniem uważności w pracy klinicznej.

Poradnik nie zastępuje leczenia. Osoby z nasilonymi objawami depresji, a zwłaszcza z myślami o odebraniu sobie życia, powinny zwrócić się po pomoc do lekarza psychiatry lub psychoterapeuty; ćwiczenia opisane w książce mogą stanowić uzupełnienie profesjonalnej opieki. To trzecie polskie wydanie książki opublikowanej po raz pierwszy w 2007 roku.