Sposoby widzenia

„Sposoby widzenia” Johna Bergera to jedna z najbardziej wpływowych książek o sztuce i kulturze wizualnej drugiej połowy XX wieku. Powstała w 1972 roku na podstawie czteroczęściowego cyklu telewizyjnego BBC, a jej autor, brytyjski pisarz, malarz i krytyk, laureat Nagrody Bookera za powieść „G.”, zajmował się związkami między kulturą a polityką oraz jednostką a społeczeństwem.

Tom składa się z siedmiu esejów, które można czytać w dowolnej kolejności. Cztery łączą tekst z ilustracjami, trzy złożono wyłącznie z obrazów, pozostawiając interpretację odbiorcy. Całość zawiera ponad dwieście reprodukcji. Berger wychodzi z założenia, że widzenie poprzedza słowa i że to, jak patrzymy, zależy od naszej wiedzy i przekonań.

Autor opisuje, jak techniczna reprodukcja zmieniła status dzieł sztuki. Obraz wyrwany z pierwotnego kontekstu traci dawny autorytet i może być dowolnie wykorzystywany, także komercyjnie. W eseju o akcie Berger analizuje sposób przedstawiania kobiet w malarstwie europejskim i pozycję zakładanego męskiego widza, co stało się ważną inspiracją dla krytyki feministycznej. Osobne rozważania poświęca malarstwu olejnemu jako sztuce związanej z posiadaniem oraz reklamie, która przejęła jego język i obiecuje odbiorcy przemianę przez konsumpcję.

W ujęciu Bergera współczesna kultura coraz częściej zastępuje namysł konsumpcją, a dziedzictwo artystyczne staje się zbiorem rekwizytów do użytku handlowego.

Książka była pomyślana jako polemika z tradycyjną, znawczą historią sztuki i do dziś budzi dyskusje, ale weszła do kanonu lektur akademickich. W krajach anglosaskich od dziesięcioleci służy jako wprowadzenie do zajęć z historii sztuki i wiedzy o mediach.

Polskie wydanie w przekładzie Mariusza Bryla jest przeznaczone dla studentów kierunków artystycznych i humanistycznych oraz dla wszystkich, którzy chcą świadomiej odbierać obrazy, od dzieł dawnych mistrzów po współczesną reklamę.