Piotr Rawicz. Biografia opętanego przez pismo

[.„] kto wie „prawdę" o smutku poety,
który już użył wszystkich słów, które miał.
I wie, że innych już w nim nie ma.
Jak żołnierz, który oddał ostatni strzał
i nie ma już kuli, aby rozbić własny czerep.

Piotr Rawicz wkłada kartkę w wałki maszyny do pisania. Zagląda do starych papierów, które przez wiele lat przepisuje. Kim był kiedyś? Kim jest teraz, tu, w Paryżu lat sześćdziesiątych? Jest pisarzem, autorem powieści Krew nieba, która zszokowała francuski świat literacki. Nikt do tej pory nie pisał w taki sposób o Zagładzie. „Ta książka nie jest dokumentem historycznym” – stwierdza Rawicz i podważa kategorię świadectwa, bo interesuje go nie tyle „prawda”, ile język, który tej „prawdy” nie może wyrazić. Interesuje go niemoc słów, to miejsce, gdzie język rozszczelnia się, odsłaniając szczelinę, w którą można (trzeba?) wpaść, by dotknąć istoty literatury. Nie interesują go salony literackie ani poklask. Interesuje go tylko pisanie.

Jest grafo-manem – opętanym przez pismo. Musi pisać, „siekać świat na drobniutkie elementy”, musi kreślić, ryć w kartce papieru, musi zbierać ścinki języka, pozostałości po niewypowiadalnym. Bo pisać TRZEBA. A kiedy kończy „pisanie”, zaczyna przepisywać swoje stare notatki, by jeszcze raz słowami przytwierdzić się do podłoża, do życia.

Jest Polakiem, naturalizowanym Francuzem, lwowskim Żydem. Jest emigrantem, „niepożądanym w PRL” korespondentem PAP-u i recenzentem „Le Monde'a”. Ocalałym z Zagłady.

Mnogość i migotliwość tożsamości Piotra Rawicza stała się wyzwaniem biograficznym. Jak pisać o kimś, kto nieustannie zaciera ślady? Jak opowiedzieć o całym życiu kogoś, kto ucieka przed wszelką totalnością i dopowiedzeniem? Czy do się zapisać delikatną strukturę życioopowieści i jednocześnie zachować rumowisko słów? A wreszcie: czy po życiu cudzym życiem biograf/biografka nadal jest sobą?