Piotr Rawicz. Biografia opętanego przez pismo

„Piotr Rawicz. Biografia opętanego przez pismo” Anny Ciarkowskiej to opowieść o życiu i twórczości pisarza, który pozostaje w Polsce stosunkowo mało znany, choć jego jedyna powieść należy do ważnych utworów literatury o Zagładzie. Rawicz urodził się we Lwowie w rodzinie żydowskiej, przeżył wojnę i obóz koncentracyjny, a po 1945 roku pracował między innymi jako korespondent Polskiej Agencji Prasowej. Ostatecznie osiadł w Paryżu, przyjął obywatelstwo francuskie i pisywał recenzje do dziennika „Le Monde”.

W 1961 roku opublikował po francusku „Krew nieba”. Książka poruszyła tamtejsze środowisko literackie, bo o doświadczeniu Zagłady mówiła w sposób daleki od dokumentalnego świadectwa: groteskowy, poetycki, pełen zerwań i ironii. Sam autor podkreślał, że nie napisał dokumentu historycznego. Bardziej niż odtworzenie faktów zajmował go język, który wobec takiego doświadczenia okazuje się bezradny.

Ciarkowska czyni z tej bezradności oś swojej książki. Pokazuje Rawicza jako człowieka, dla którego pisanie było przymusem i sposobem trzymania się życia. Opisuje go przy maszynie do pisania w Paryżu lat sześćdziesiątych, wśród notatek, które latami przepisywał, z dala od salonów i zabiegów o uznanie. Tytułowe opętanie przez pismo oznacza tu graficzną, niemal fizyczną potrzebę zapisywania.

Ważnym tematem jest wielość tożsamości bohatera: Polak, lwowski Żyd, naturalizowany Francuz, emigrant niepożądany w PRL, ocalały. Autorka nie ukrywa, że było to wyzwanie dla biografa, ponieważ Rawicz konsekwentnie zacierał ślady i unikał domkniętych opowieści o sobie. Książka stawia więc także pytania o sam gatunek: jak opisać czyjeś życie, nie narzucając mu sztucznej spójności, i co praca nad cudzym losem robi z osobą, która ją podejmuje.

Publikacja łączy warsztat naukowy z formą eseju biograficznego. Została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego i jest adresowana do literaturoznawców, badaczy literatury Holokaustu i emigracji oraz czytelników zainteresowanych biografiami pisarzy.