Moda Polska Warszawa

Książka Ewy Rzechorzek przedstawia historię Mody Polskiej – państwowego przedsiębiorstwa, które w powojennej Polsce miało nie tylko projektować i sprzedawać odzież, lecz także kształtować gust i styl obywateli. Autorka opisuje, jak instytucja powstawała, rozwijała się i funkcjonowała w realiach gospodarki PRL, w której brakowało materiałów, a przemysł włókienniczy nie był nastawiony na produkcję eleganckich tkanin.

Punktem wyjścia jest zrujnowana Warszawa pierwszych lat po wojnie, w której ludzie żyli wśród gruzów, a elegancki strój był rzadkością i powodem do podziwu lub zawstydzenia. Na tym tle autorka pokazuje, jakie znaczenie miała moda w odbudowującym się mieście: była nie tylko kwestią wyglądu, ale też sposobem na odzyskanie poczucia normalności, godności i przynależności do europejskiej kultury.

Osią opowieści są losy Jadwigi Grabowskiej, nazywanej „ministrem mody”, wieloletniej kierowniczki artystycznej przedsiębiorstwa. Autorka pokazuje, skąd wzięło się jej zamiłowanie do mody i jak po wojnie postawiła sobie za cel „odbudowę polskiej kobiety”: uczenie rodaczek, jak się ubierać, czesać, poruszać i dobierać elementy stroju tak, by tworzyły spójną całość. Przygląda się także temu, czy ta misja wychowawcza zakończyła się sukcesem.

Książka opisuje organizowanie się warszawskich pracowni krawieckich po wojnie, ewolucję fasonów w latach 50. – od skromnych, przerabianych okryć po linie inspirowane paryskimi kolekcjami – oraz pokazy nazywane „żywymi żurnalami mody”. Rzechorzek wyjaśnia, w jaki sposób zabiegano o lepsze tkaniny w państwowych zakładach i jak promowano polską modę w kraju i za granicą.

Ważne miejsce zajmują ludzie, bez których przedsiębiorstwo nie mogłoby działać: projektanci, krawcy, konstruktorzy odzieży, chałupnicy, pracownicy salonów, modelki i fotografowie. Autorka zwraca uwagę na szczegóły krojów, faktur tkanin czy zapachów perfum, odtwarzając codzienność pracowni i salonów.

Rzechorzek opisuje również mechanizmy działania przedsiębiorstwa w gospodarce centralnie planowanej: relacje z władzami i zakładami przemysłowymi, sieć salonów firmowych, przygotowywanie kolekcji i pokazów oraz napięcie między ambicjami artystycznymi a możliwościami produkcyjnymi i oczekiwaniami klientów.

Autorka sięgnęła do różnorodnych źródeł, a cennym materiałem okazała się dla niej także zawartość domowych szaf. Większość sfotografowanych ubrań i biżuterii pochodzi z kolekcji handlowych Mody Polskiej, a więc z rzeczy, które rzeczywiście trafiały do sklepów i były noszone. Dzięki temu poszczególne przedmioty, jak suknia ślubna czy smoking przechowywany latami po śmierci właściciela, stają się świadectwem historii swoich czasów i ludzi, którzy je nosili.

Publikacja łączy historię mody, historię społeczną i obyczajową PRL, a bogaty materiał ilustracyjny pozwala zobaczyć, jak wyglądały kolejne kolekcje i jak zmieniał się styl Polek i Polaków w kolejnych dekadach.