Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech

Dla Węgier, a zwłaszcza dla węgierskich Żydów, ostatni rok II wojny światowej był najtragiczniejszy. Żydzi od lat byli tam dyskryminowani, ale po wkroczeniu Niemców 19 marca 1944 roku rozpoczęła się ich masowa eksterminacja. Do wyzwolenia Budapesztu przez Armię Czerwoną w styczniu 1945 roku zginęła ponad połowa Żydów mieszkających na Węgrzech i jedna trzecia budapeszteńskich.

Tivadar Soros, ojciec George’a Sorosa, opowiada w tej książce o losach swojej rodziny w tych dziesięciu miesiącach. Pogodne usposobienie, wrodzony spryt i doświadczenie żołnierza z czasów I wojny światowej pozwoliły mu ocalić najbliższych, w tym czternastoletniego wówczas George’a. Zdobył dla nich fałszywe dokumenty pod nowym nazwiskiem, a rodzina niemal przez rok ukrywała się w różnych kryjówkach. Pomagał też innym ludziom. W jego opowieści pasja życia przeplata się z bliskością śmierci, codzienność z duchowością, a chęć niesienia pomocy z wszechobecnym okrucieństwem. To świadectwo czasów, w których miłość i poświęcenie znaczyły więcej niż kiedykolwiek.

W przedmowie George Soros wspomina, że choć rodzina żyła wtedy w poczuciu śmiertelnego zagrożenia, ojciec zdawał się panować nad sytuacją, a jemu samemu, czternastolatkowi, wydawało się, że nic złego nie może mu się stać. Podkreśla też, że nigdy nie widział ojca tak zaangażowanego w działanie jak wtedy.

Tivadar Soros, urodzony w 1893 roku w Nyírbakcie jako Theodor Schwartz, zmarły w 1968 roku w Nowym Jorku, był pisarzem i zaangażowanym esperantystą: w latach 1922–1924 redagował założone przez siebie czasopismo literackie „Literatura Mondo”. Podczas I wojny światowej trafił do obozu jenieckiego na Syberii, a swoją ucieczkę opisał w książce „Modernaj Robinzonoj”. „Maskaradę wokół śmierci” napisał w esperanto, a ukazała się w 1965 roku jako „Maskerado ĉirkaŭ la morto”. W 2000 roku wydano ją po angielsku. Przekład: Emilia Ewa Siurawska.