Martin Eden

„Martin Eden” to powieść Jacka Londona, która po raz pierwszy ukazywała się w odcinkach w czasopiśmie „The Pacific Monthly” od września 1908 do września 1909 roku, a w formie książkowej została wydana we wrześniu 1909 roku. Akcja rozgrywa się w Oakland w Kalifornii na początku XX wieku.

Tytułowy bohater jest młodym marynarzem wywodzącym się z klasy robotniczej. Gdy poznaje Ruth Morse, wykształconą studentkę z zamożnej mieszczańskiej rodziny, zakochuje się w niej i postanawia zmienić swoje życie. Aby zbliżyć się do jej świata, zaczyna na własną rękę zdobywać wiedzę, czytać i pisać, a z czasem wytrwale dąży do tego, by zostać pisarzem. Ruth zgadza się na zaręczyny pod warunkiem akceptacji ze strony rodziców, jednak ostatecznie odrzuca Martina.

Na drodze bohatera pojawiają się także inne postacie: Lizzie Connolly, robotnica z przetwórni, która darzy go uczuciem niezależnie od jego pozycji, oraz Brissenden, schorowany pisarz i socjalista, namawiający Martina do powrotu na morze. Kiedy Eden w końcu osiąga literacki sukces, odkrywa, że środowisko, do którego tak długo aspirował, jest płytkie i obłudne, a on sam czuje się wyobcowany zarówno wśród dawnych znajomych, jak i w nowym otoczeniu.

Powieść podejmuje temat ambicji, samokształcenia i podziałów klasowych, a także krytykuje hipokryzję wyższych sfer. Martin odrzuca socjalizm i opiera swoje poglądy na myśli Herberta Spencera oraz ideach nietzscheańskich, natomiast sam London deklarował, że zamierzał uczynić książkę krytyką indywidualizmu. Utwór jest omawiany jako lektura szkolna.