Marcin Paszkowski i jego "Dzieje tureckie i utarczki kozackie z Tatary..." (1615)

Książka Ewy Siemieniec-Gołaś i Agaty Pawliny, turkolożek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, jest poświęcona wydanemu w 1615 roku dziełu Marcina Paszkowskiego „Dzieje tureckie i utarczki kozackie z Tatary…” – jednemu z wczesnych polskich źródeł wiedzy o Turcji i jej mieszkańcach.

Pierwsza księga dzieła składa się z dwunastu rozdziałów i w przeważającej części ma charakter epopei. Rozdziały I–IX opowiadają o losach szlachcica Jakuba Kimikowskiego, który około 1580 roku został pojmany przez Tatarów w jasyr i spędził kilka lat w niewoli tureckiej w Azji Mniejszej i Afryce – z krótką przerwą, gdy zdołał zbiec i walczył z Turkami i Tatarami w szeregach Kozaków zaporoskich. Pod koniec tej księgi Paszkowski na chwilę porzuca poetycką formę i zamieszcza fragment, który można nazwać językoznawczym: po krótkim wstępie „Do Czytelnika” prezentuje litery alfabetu arabskiego i greckiego, modlitwę „Ojcze nasz” w wersji polsko-arabskiej oraz transkrypcję tekstów w języku „słowieńskim”.

W kolejnych księgach autor opisuje organizację państwa tureckiego, tureckie społeczeństwo, religię, prawo, obrzędy i obyczaje. W księdze czwartej znalazł się „Dykcjonarz turecki” – ułożony tematycznie polsko-turecki słowniczek liczący kilkaset wyrazów. Paszkowski dołączył też „Dysputację o wierze chrześcijańskiej i tureckich zabobonach” oraz zapisane po turecku modlitwy „Pater noster”, „Ave Maria” i „Credo”.