Dzieła hydrotechniki w Polsce. Kanał Górnośląski (Gliwicki)

Miron Urbaniak poświęca monografię Kanałowi Górnośląskiemu, znanemu dziś jako Kanał Gliwicki. Ta śródlądowa droga wodna, zbudowana w dwudziestoleciu międzywojennym, stanowi sztuczne przedłużenie Odrzańskiej Drogi Wodnej w kierunku Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Autor przedstawia ją jako przedsięwzięcie gospodarcze i inżynieryjne, a zarazem część historii pogranicza polsko-niemieckiego. Trasa od Gliwic po Kędzierzyn-Koźle biegnie doliną Kłodnicy, gdzie nowa infrastruktura powstawała w sąsiedztwie starszych form transportu wodnego.

Pierwsza część książki rekonstruuje okoliczności planowania i budowy kanału na podstawie dokumentów z archiwów polskich i niemieckich. Urbaniak uwzględnia polityczne oraz gospodarcze znaczenie inwestycji w regionie, w którym brakowało dużych naturalnych cieków. Pokazuje, że dzieje drogi wodnej można odczytywać nie tylko z zapisów urzędowych, lecz także z zachowanych obiektów technicznych i krajobrazu ukształtowanego przez prace hydrotechniczne.

Druga część prowadzi czytelnika wzdłuż kanału i opisuje jego budowle. Ważne miejsce zajmują monumentalne śluzy, mosty, jazy, przewał Kłodnicy oraz inne rozwiązania inżynieryjne z lat trzydziestych XX wieku. Autor zestawia je z reliktami starszego Kanału Kłodnickiego, samą rzeką Kłodnicą i zbiornikami w Dzierżnie. Takie spojrzenie pomaga zrozumieć, jak kolejne inwestycje wodne nakładały się na siebie i tworzyły krajobraz techniczny Górnego Śląska.

Opracowanie łączy historię z analizą dziedzictwa kulturowego. Archiwalne i współczesne fotografie pozwalają porównać dawne funkcje obiektów z ich wyglądem w okresie badań autora, a inwentaryzacje techniczno-budowlane dokumentują ich konstrukcję. Książka jest przeznaczona dla osób zainteresowanych historią żeglugi śródlądowej, hydrotechniką, architekturą przemysłową i przemianami doliny Kłodnicy.