Chłopiec, który przegrał wojnę

Madryt, zima 1938 roku. Wojna domowa zbliża się do końca, a ludzie związani z republikanami szukają sposobów, by ocalić dzieci przed nadchodzącą przemocą. Kierowca radzieckiego doradcy wojskowego prosi przełożonego, Borysa Pietrowa, o zabranie jego pięcioletniego syna Pabla do Związku Radzieckiego. Clotilde, matka chłopca, sprzeciwia się wyjazdowi, lecz nie potrafi go powstrzymać. Jedna decyzja oddziela rodzinę na tysiące kilometrów i zmienia życie wszystkich jej członków.

Po zwycięstwie generała Franco Hiszpania staje się dla Clotilde miejscem zagrożenia. Kobieta trafia do więzienia, lecz nie rezygnuje z myśli o odnalezieniu dziecka. Jej nadzieja na odzyskanie wolności splata się z pragnieniem ponownego zobaczenia syna. Nawet kiedy codzienność wymaga od niej walki o przetrwanie, pamięć o Pablu pozostaje siłą, która każe jej szukać drogi przez granice i polityczne przeszkody.

Wiosną 1939 roku chłopiec dociera do Moskwy. Borys powraca z Hiszpanii do żony Ani, która przyjmuje Pabla do domu i otacza go troską. Jest córką rewolucjonisty i żoną oficera Armii Czerwonej, ale nie podziela bezkrytycznej wiary najbliższych w partię. Dla dziecka staje się nową matką, przewodniczką po świecie muzyki i poezji oraz osobą uczącą je samodzielnego myślenia. Więź między nimi rozwija się w kraju, w którym odmienna opinia może ściągnąć na człowieka najcięższe represje.

Pablo dorasta między pamięcią o Hiszpanii a życiem w Związku Radzieckim. Z jednej strony jest Clotilde, która nigdy nie przestała uważać go za swojego syna; z drugiej Ania, która pokochała go jak własne dziecko. Powieść pokazuje, że losy tych kobiet nie sprowadzają się do prostego przeciwstawienia. Obie pragną dla chłopca bezpieczeństwa, lecz wojna i totalitarne państwa sprawiają, że ich miłość prowadzi je ku bolesnemu konfliktowi.

Julia Navarro opowiada historię rodzinną na tle hiszpańskiej wojny domowej, dyktatury Franco i stalinowskiego terroru. Interesuje ją tożsamość człowieka wychowywanego między dwoma krajami oraz cena, jaką płacą jednostki za decyzje podejmowane w czasach politycznej przemocy. „Chłopiec, który przegrał wojnę” jest opowieścią o rozłące, przywiązaniu i dążeniu do wolności, która nie kończy się wraz z ustaniem walk.