Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej

Od głodu i nędzy do brazylijskiego raju? Pewnego dnia 1890 roku z polskich wsi zaczęli znikać chłopi – najpierw grupki młodych mężczyzn, później całe rodziny z dziećmi. W niektórych częściach kraju pustoszały całe powiaty. Chłopi pakowali dobytek i ciągnęli w stronę morza, bo gdzieś daleko czekała na nich Brazylia – kraina wolności i dostatku. Choć nie bardzo wiedzieli, czym jest i gdzie leży, podejmowali ryzyko i ruszali w drogę.

Ludzie, którzy nigdy wcześniej nie opuszczali rodzinnych wiosek, przemierzali bezdroża, przekraczali kolejne europejskie granice, nocowali w przydrożnych rowach i przytułkach wielkich miast. Pokonywali tysiące mil morskich, przerażeni gniewem oceanu, a potem brnęli przez tropikalną puszczę, zmagając się z dzikimi zwierzętami i z rdzennymi mieszkańcami, na których ziemie wkraczali. Brazylia okazała się bardzo daleka od obiecywanego raju. Ale polscy chłopi w raj nie wierzyli – ci, którzy przeżyli, zdobyli to, po co wyruszyli na drugi koniec świata: wolność.

Tak zwana „gorączka brazylijska” przełomu lat 80. i 90. XIX wieku była jedną z pierwszych masowych fal polskiej emigracji zarobkowej; jej śladem są do dziś liczne polskie społeczności w brazylijskim stanie Parana.

Wojciech Lada – dziennikarz i historyk, publikował m.in. w „Rzeczpospolitej”, „Dzienniku Gazecie Prawnej”, tygodniku „Wprost” i miesięczniku „Focus”. Jest autorem reportaży o mrocznych stronach polskiej przeszłości, takich jak „Bereza” i „Polscy terroryści”, a także książek o bardziej egzotycznych losach Polaków: „Pożytki z katorgi” i „Mali tułacze”.