Władza misjonarzy. Zmierzch i świt świeckiej religii w Dolinie Krzemowej

Książka o misjonarskim zapale, z jakim liderzy firm technologicznych zamierzali zmieniać świat, oraz o kryzysie świeckiej religii, która towarzyszyła ich działalności. Autor opisuje „świętokradztwa” wielkich korporacji i ich sprofesjonalizowaną pokutę, mającą przywrócić harmonię technologicznego raju na ziemi; w centrum analizy znajdują się Alphabet, Meta, Apple i TikTok. Pisze także o skruszonych inżynierach, którzy żałują czasu poświęconego na projektowanie uzależniających algorytmów w smartfonach i komputerach.

Gdy technologia, rynek i konkurencja zaczęły pełnić funkcję religii, szefowie firm technologicznych i medialnych stali się misjonarzami nowego „technooświecenia”. Facebook (Meta) i Google (Alphabet), organizacje o rozbudowanych kosmologiach, przedstawiały się jako niemal boskie i instrumentalnie posługiwały się wartościami uznawanymi za święte, takimi jak sprawiedliwość. Według autora kolejne etyczne katastrofy big techu i „zmierzch technobogów” oznaczają kryzys tej legitymizacji, która miała zapewniać firmom wizerunek niewinności, sprawczości i bezkarności. Słabnie wiara w ich dobre intencje i w neoliberalną sakralizację rynku, upada imperatyw policzalności wszystkiego, a coraz wyraźniej widać fasadowość języka świeckiej religii i jej fałszywe metafory.

Kreft wskazuje jednak, że na horyzoncie pojawia się nowe technouniwersum. Na gruzach dawnego przymierza między użytkownikami a wielkimi firmami rodzą się nowe wizje i mity, w których celem nie jest już naprawa świata, lecz ulepszanie człowieka, a niekiedy jego zastępowanie, czego przykładem jest generatywna sztuczna inteligencja. Autor, profesor Politechniki Gdańskiej kierujący Centrum Badań nad Zarządzaniem Algorytmicznym, wcześniej przez lata dziennikarz i menedżer w branży mediów i technologii, kontynuuje tu rozważania z wcześniejszych książek, m.in. „Władza platform” i „Władza algorytmów”.