Waffen SS

Książka jest zbiorowym studium poświęconym około pięciuset tysiącom mieszkańców Europy niebędących Niemcami, którzy w czasie drugiej wojny światowej walczyli po stronie Rzeszy w szeregach Waffen-SS. Autorzy stawiają pytanie, kim byli ci ludzie i jak należy ich postrzegać: jako kolaborantów, zdrajców własnych narodów czy oportunistów, którzy wykorzystali sytuację wojenną dla własnych korzyści.

Punktem wyjścia jest problem, przed którym stanęły nazistowskie Niemcy: coraz dotkliwszy brak ludzi zarówno w wojsku, jak i w aparacie administracyjnym. Odpowiedzią na ten niedobór było werbowanie cudzoziemców, z których próbowano uczynić nowych Niemców. Do formacji trafiali obywatele państw skandynawskich i bałtyckich, mieszkańcy Europy Wschodniej, a także muzułmanie z Bałkanów. Jedni wstępowali do niej z własnej woli, inni zostali do tego zmuszeni.

Publikacja pokazuje, jakie zadania wykonywali ci żołnierze. Walczyli na froncie obok Niemców, zwalczali ruch oporu i partyzantkę wymierzoną w okupanta, pełnili służbę wartowniczą w obozach koncentracyjnych. W obliczu nadchodzącej klęski większość z nich pozostała w walce aż do ostatnich dni wojny, uczestnicząc w obronie Berlina. Autorzy analizują motywacje ochotników oraz ich udział w Holokauście i innych zbrodniach wojennych zapoczątkowanych i realizowanych przez Niemców.

Osobne miejsce zajmuje przypadek Polski. Książka wyjaśnia, dlaczego nigdy nie powstała dywizja Waffen-SS złożona z etnicznych Polaków, jakie formy przybierała na ziemiach polskich współpraca z SS i niemiecką policją oraz czy rzeczywiście odróżniała się od kolaboracji w innych państwach okupowanej Europy.

Tom powstał dzięki współpracy historyków z wielu krajów europejskich, którzy wspólnie przedstawiają całościową historię cudzoziemców w Waffen-SS. Rozważania nie kończą się jednak na latach wojny: autorzy odnoszą się także do współczesności i próbują wyjaśnić, dlaczego w państwach bałtyckich i na Ukrainie dawnych członków tej formacji otacza się dziś czcią należną bohaterom.