Umrę jutro o szesnastej. Holendrzy o eutanazji i innych sposobach na śmierć

Reportaż Marty Grzywacz poświęcony holenderskiemu podejściu do śmierci na życzenie. W 2002 roku Holandia jako pierwsze państwo na świecie przyjęła ustawę regulującą eutanazję i pomoc w samobójstwie. Autorka próbuje wyjaśnić, jak do tego doszło, i pokazać, jak prawo to działa w praktyce ponad dwie dekady później.

Pierwszą warstwę książki stanowi tło historyczne i kulturowe. Grzywacz sięga do dziejów, sztuki, tradycji religijnej i polityki, aby prześledzić, jak przez stulecia zmieniał się w Holandii stosunek do umierania oraz jak kolejne głośne sprawy sądowe i debaty publiczne przygotowały grunt pod ustawę. Zastanawia się, dlaczego kraj o surowej, kalwińskiej przeszłości stał się pionierem liberalnych rozwiązań obyczajowych.

Drugą warstwę tworzą historie konkretnych osób, które zdecydowały się zakończyć życie w ramach obowiązujących procedur. Są wśród nich ludzie w podeszłym wieku cierpiący z powodu bólu, ale też osoby młode, u których podstawą wniosku były zaburzenia psychiczne, co należy do najbardziej spornych obszarów holenderskiej praktyki. Autorka oddaje głos także ich bliskim, którzy nieraz wbrew sobie musieli tę decyzję uszanować.

Reporterka rozmawia również z lekarzami przeprowadzającymi eutanazję oraz z członkami komisji, które po fakcie oceniają, czy dochowano wymaganych kryteriów. Pokazuje ich wątpliwości, obciążenie psychiczne i spory wewnątrz środowiska medycznego, a także głosy krytyków, wskazujących na ryzyko stopniowego poszerzania wskazań.

Książka nie rozstrzyga sporu, lecz stawia pytanie, gdzie przebiega granica między prawem człowieka do decydowania o własnym życiu a obowiązkiem jego ochrony przez państwo i lekarzy. Temat pozostaje przedmiotem głębokich kontrowersji etycznych, religijnych i prawnych; w Polsce eutanazja i pomoc w samobójstwie są zakazane.

Publikacja ukazała się w serii „Reportaż” Wydawnictwa Czarne, w twardej oprawie. Zawiera opisy cierpienia, umierania i kryzysów psychicznych, dlatego może być trudna w odbiorze. Osoby, które same zmagają się z myślami rezygnacyjnymi, powinny szukać wsparcia u specjalisty lub w telefonie zaufania.