Szatan z siódmej klasy

Adam Cisowski, uczeń siódmej klasy warszawskiego gimnazjum, słynie z bystrości, spostrzegawczości i zamiłowania do logicznego myślenia. Kiedy rozwiązuje zagadkę systemu, według którego profesor historii Paweł Gąsowski odpytuje uczniów, zyskuje przydomek szatana, ale też sympatię nauczyciela.

Profesor zaprasza chłopca na wakacje do Bejgoły, majątku swojego brata. W starym dworze dzieją się dziwne rzeczy: ktoś wykrada drzwi, a w okolicy kręcą się podejrzani przybysze. Trop prowadzi do czasów napoleońskich, do listu francuskiego oficera i ukrytego przed ponad stu laty skarbu. Adam podejmuje śledztwo, w którym musi wykazać się nie tylko rozumem, lecz także odwagą, bo przeciwnicy nie cofają się przed przemocą.

Równolegle rozwija się wątek pierwszego uczucia: bohater zakochuje się w Wandzie, bratanicy profesora. Kornel Makuszyński połączył w tej powieści z 1937 roku intrygę detektywistyczną z humorem, ciepłym obrazem życia rodzinnego i pochwałą przyjaźni oraz uczciwości.

Akcja toczy się w Polsce międzywojennej, a jej tłem są realia ówczesnej szkoły i prowincjonalnego dworu. Język powieści, pełen gawędziarskiej swady i żartobliwych komentarzy narratora, pozostaje jednym z jej znaków rozpoznawczych.

Książka od pokoleń należy do kanonu literatury młodzieżowej i jest omawiana w szkole podstawowej. Wydanie w twardej oprawie ukazuje się w serii prezentującej klasykę dla młodych czytelników.