Świat jako wola i przedstawienie. Tom 1

„Świat jako wola i przedstawienie” jest głównym dziełem Arthura Schopenhauera i najpełniejszym wykładem jego systemu filozoficznego. Punktem wyjścia pozostaje myśl, że świat dostępny doświadczeniu jest przedstawieniem — istnieje dla poznającego podmiotu i zostaje uporządkowany przez formy poznania. Schopenhauer rozwija ten wątek w dialogu z filozofią Immanuela Kanta, przyjmując część jej założeń, a zarazem nadając im własny kierunek.

Druga strona rzeczywistości zostaje opisana jako wola. Człowiek poznaje ją bezpośrednio poprzez własne ciało, pragnienia i działanie, a następnie rozpoznaje jako zasadę obecną w całej naturze. Wola nie jest rozumnym planem ani świadomą decyzją. To bezcelowe dążenie, które ujawnia się w procesach przyrody, walce o istnienie i nieustannym ruchu ludzkich potrzeb.

Takie ujęcie prowadzi do pesymistycznej diagnozy życia. Spełnienie pragnienia przynosi jedynie chwilowe uspokojenie, po którym pojawia się kolejna potrzeba lub nuda. Jednostka pozostaje uwikłana w cykl dążenia i cierpienia, a jej poczucie odrębności przesłania wspólne podłoże istnienia. Schopenhauer analizuje konsekwencje tej tezy dla rozumienia charakteru, motywacji i wolności.

Ważną część dzieła stanowi teoria sztuki. Kontemplacja estetyczna może na pewien czas zawiesić podporządkowanie osobistym celom i pozwolić poznawać idee bez nacisku bieżącego pragnienia. Autor omawia kolejne dziedziny sztuki, a szczególne miejsce przyznaje muzyce, którą uznaje za najbliższe wyrażenie samej woli.

Ostatnia księga pierwszego tomu dotyczy etyki. Źródła moralności Schopenhauer szuka we współczuciu, czyli w przekroczeniu przekonania o całkowitej odrębności jednostek. Rozważa także ascezę, wyrzeczenie i zaprzeczenie woli życia jako możliwe drogi wyzwolenia z jej przymusu. W tych analizach łączy europejską tradycję filozoficzną z inspiracjami zaczerpniętymi z myśli indyjskiej.

Tom rozwija jedną koncepcję w czterech perspektywach: teorii poznania, filozofii natury, estetyki i etyki. Rozbudowany wstęp oraz komentarze Jana Garewicza pomagają umieścić dzieło w historii filozofii. Publikacja należy do serii „Biblioteka Klasyków Filozofii” i przedstawia tekst w polskim przekładzie z języka niemieckiego.