Społeczne światy Studia Małych Form Filmowych „Se-Ma-For” w Łodzi

Monografia naukowa poświęcona łódzkiemu Studiu Małych Form Filmowych „Se-Ma-For”, znanemu z produkcji filmów animowanych. Autorzy nie skupiają się na samych filmach, lecz na studiu jako miejscu pracy i instytucji: jego zapleczu, ludziach i mechanizmach produkcji.

Praca opiera się na szerokiej bazie źródłowej, która obejmuje niepublikowane archiwalia, dane ilościowe oraz zapisy rozmów z dawnymi pracownikami studia. We wstępie szczegółowo przedstawiono założenia i przebieg grantu badawczego, z którego wyrosła publikacja, a także przyjętą metodę naukową.

Metoda ta łączy elementy socjologii, badań produkcyjnych (production studies), tradycyjnej historii kina i prozopografii, z niewielką domieszką antropologii. Recenzenci wskazują również na inspiracje socjologią sztuki i socjologią twórczości, refleksją nad sieciowością, badaniami wytwórni filmowych oraz komparatystyką. W ocenie recenzentów to połączenie metod okazało się harmonijne, funkcjonalne i płodne poznawczo, a książka nie jest zalewem faktów historycznych, lecz przemyślanym studium.

Książka podważa różne mity narosłe wokół działalności Se-Ma-Fora. Jest przede wszystkim opowieścią o przełamywaniu kryzysów, o funkcjonowaniu w gospodarce niedoboru i o niekończących się kłopotach z zatrudnieniem, pieniędzmi, sprzętem, lokalami i partnerami.

W tak prowadzonej narracji filmy schodzą na dalszy plan, a na pierwszy wysuwają się twarde dane z archiwów, relacje świadków, liczby i zestawienia. Czytelnik nie znajdzie tu wielu tytułów ani anegdot, zobaczy za to ukryte mechanizmy produkcyjne, nieoczywiste relacje między pracownikami, krzyżujące się intencje rozmaitych grup interesu oraz innowacyjne rozwiązania stosowane na planie filmowym.

Autorzy wydobywają zagadnienia uznane za najistotniejsze: bazę materiałową i techniczną studia, relacje wewnątrz zespołu i poza nim, współpracę z innymi podmiotami produkcyjnymi, trwałość i charakter zatrudnienia oraz usprawnienia procesu realizacji filmów.

Według recenzentów, prof. Pawła Sitkiewicza i prof. Marcina Adamczaka, wypracowane w zespole instrumentarium można zastosować do badania innych instytucji produkcji filmowej. Publikacja jest adresowana do filmoznawców, historyków kina, socjologów kultury oraz osób zainteresowanych historią polskiej animacji i Łodzi filmowej.