Skafander i motyl

„Skafander i motyl” to autobiograficzna książka Jeana-Dominique’a Bauby’ego, redaktora naczelnego francuskiego magazynu „Elle”. W grudniu 1995 roku autor doznał rozległego udaru mózgu, w którego wyniku rozwinął się u niego zespół zamknięcia: zachował pełną świadomość, ale został niemal całkowicie sparaliżowany. Jedyną sprawną częścią ciała pozostała lewa powieka.

Książka powstała dzięki mozolnej metodzie: osoba towarzysząca autorowi recytowała kolejne litery alfabetu, a on mrugnięciem powieki wskazywał właściwą. W ten sposób, litera po literze, Bauby podyktował opowieść o życiu w szpitalu nad morzem, o cierpieniu, samotności, miłości, wspomnieniach i myślach o śmierci. Tytułowy skafander symbolizuje uwięzienie w nieruchomym ciele, a motyl – swobodę myśli i wyobraźni.

Pisanie stało się dla autora walką o zachowanie własnego istnienia. Mimo dramatycznej sytuacji relacja pełna jest poczucia humoru, ironii i dystansu do siebie oraz otoczenia. Bauby zmarł w marcu 1997 roku, w dniach, gdy książka trafiała do czytelników. W 2007 roku Julian Schnabel nakręcił na jej podstawie film.