Realizm kapitalistyczny. Czy nie ma alternatywy?

Esej brytyjskiego teoretyka kultury Marka Fishera, wydany po raz pierwszy w 2009 roku i uznawany za jedną z najczęściej komentowanych lewicowych diagnoz współczesnego kapitalizmu. Tytułowy „realizm kapitalistyczny” to według autora dzisiejsza forma ideologii: powszechne przekonanie, że kapitalizm jest jedynym możliwym systemem, tak dalece znaturalizowanym i oderwanym od historii, że trudno nawet wyobrazić sobie spójną alternatywę.

Fisher opisuje, jak neoliberalna hegemonia wprowadza „ontologię biznesu” do wszystkich dziedzin życia – edukacji, ochrony zdrowia, kultury – i niepostrzeżenie kształtuje ludzkie pragnienia, aspiracje i nadzieje. Dowodzi, że wbrew retoryce efektywności i społecznej odpowiedzialności system nieustannie wytwarza zaburzenia, które w dłuższej perspektywie go destabilizują. Wiąże z nim degradację środowiska oraz rozpowszechnienie depresji i nerwic, a także mniej oczywiste zjawiska typowe dla postfordowskiej fazy kapitalizmu: rozrost biurokracji, podporządkowanie rzeczywistości logice public relations, sentymentalizację polityki i poczucie zatrzymania czasu.

Autor łączy erudycję filozoficzną z obserwacją kultury popularnej, odwołując się do filmów, muzyki i własnych doświadczeń z pracy nauczyciela. Nie unika pytań o kondycję lewicy: zastanawia się, jak przełamać monopol realizmu kapitalistycznego i przeciwstawić się tendencjom autorytarnym, nie popadając przy tym w paraliżującą nostalgię za państwem dobrobytu i powojennym konsensusem. Książka przedstawia autorskie, wyraziście krytyczne stanowisko w sporze o współczesną gospodarkę i politykę.