Poza porządek. Kolejne 12 życiowych zasad

Kontynuacja książki „12 życiowych zasad”, która przyniosła kanadyjskiemu psychologowi klinicznemu Jordanowi B. Petersonowi międzynarodową rozpoznawalność. W pierwszym tomie autor proponował zasady mające pomagać w opanowaniu chaosu w życiu jednostki. W drugim, wydanym w oryginale w 2021 roku, zajmuje się zagrożeniem przeciwnym – nadmiarem porządku.

Peterson dowodzi, że sens życia bierze się w dużej mierze z wychodzenia poza to, co znane, i z przystosowywania się do nieustannie zmieniającego się świata. Nadmiar chaosu przytłacza niepewnością, lecz nadmiar porządku usypia ciekawość i odbiera energię twórczą. Stąd wezwanie do szukania równowagi między tymi dwoma biegunami doświadczenia i teza, że najgłębsze poczucie sensu pojawia się na ścieżce biegnącej między nimi.

Książka składa się z dwunastu rozdziałów, z których każdy rozwija jedną zasadę. Dotyczą one między innymi szacunku dla instytucji społecznych i twórczych osiągnięć, wyobrażenia sobie, kim można się stać, niechowania niewygodnych spraw „we mgle”, brania na siebie odpowiedzialności tam, gdzie inni się od niej uchylają, pielęgnowania więzi z bliskimi oraz wdzięczności mimo cierpienia. Autor uzasadnia je, sięgając do psychologii i filozofii, do mitów, tekstów religijnych i literatury, a także do przypadków z własnej praktyki klinicznej.

Tom ma też wymiar osobisty. Powstawał w okresie ciężkiej choroby autora i problemów zdrowotnych w jego rodzinie, o czym Peterson pisze we wstępie, a doświadczenia te wpływają na ton rozważań o kruchości, stracie i odpowiedzialności.

Publikacja przedstawia poglądy autora, który pozostaje postacią szeroko dyskutowaną: ma licznych czytelników ceniących jego rady, jak i krytyków kwestionujących część jego tez i sposób argumentacji. Książkę warto więc traktować jako esej o charakterze światopoglądowym i poradnikowym, a nie jako wykład ustaleń naukowych. Zainteresuje osoby znające pierwszy tom oraz czytelników literatury z pogranicza psychologii, filozofii i rozwoju osobistego.