Popiół i diament tw skóra

„Popiół i diament” to powieść Jerzego Andrzejewskiego wydana w 1948 roku, należąca do kanonu lektur szkolnych. Akcja rozgrywa się w maju 1945 roku, w ostatnich dniach wojny, w prowincjonalnym mieście. Maciek Chełmicki, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik powstania warszawskiego, otrzymuje rozkaz zabicia komunistycznego działacza Szczuki.

W hotelu, w którym się zatrzymuje, poznaje Krystynę Rozbicką i po raz pierwszy zaczyna marzyć o spokojnym życiu we dwoje, z dala od walki. Powieść stawia pytanie, czy taki wybór jest możliwy i jaką cenę przyjdzie mu zapłacić. W 1958 roku na jej podstawie Andrzej Wajda zrealizował film pod tym samym tytułem.