Polskie biesy. Tom 1

Pierwszy tom „Polskich biesów” ma formę wywiadu-rzeki Jana Tatury z Grzegorzem Braunem. Rozmowa dotyczy schyłku XVIII wieku i procesów prowadzących do upadku Rzeczypospolitej. Punktem wyjścia są spory polityczne, działalność stronnictw oraz ingerencja mocarstw ościennych w okresie od uchwalenia Konstytucji 3 maja do końca stulecia.

Tatura pyta rozmówcę o twórców Konstytucji 3 maja, znaczenie samego dokumentu oraz o to, czy jego dziedzictwo powinno być oceniane wyłącznie w sposób afirmatywny. Kolejne wątki obejmują Komisję Edukacji Narodowej, insurekcję kościuszkowską i jej konsekwencje, a także materiały dotyczące osób powiązanych z ambasadą rosyjską. Rozmowa wraca do problemu zależności politycznej, mechanizmów wpływu i odpowiedzialności elit za osłabienie państwa.

Osobne miejsce zajmują postacie Jana Kilińskiego i Hugona Kołłątaja. Braun przedstawia własne interpretacje ich działalności, polemizując z utrwalonymi sposobami opowiadania o epoce. Rozmówcy rozważają również, czy istniały realne możliwości zachowania polskiej państwowości oraz jakie decyzje wewnętrzne i zewnętrzne ograniczały pole działania Rzeczypospolitej.

Książka prezentuje autorskie stanowisko Grzegorza Brauna, a nie syntetyczny podręcznik historii. Forma rozmowy pozwala śledzić pytania, argumenty i polemiki dotyczące tych samych wydarzeń. Pierwszy tom koncentruje się na XVIII wieku i zapowiada dalszą część cyklu poświęconego interpretacjom historii Polski, politycznym konfliktom oraz narracjom budowanym wokół przełomowych momentów dziejowych.