Podstawowe problemy fenomenologii

„Podstawowe problemy fenomenologii” to zapis wykładu, który Martin Heidegger wygłosił w semestrze letnim 1927 roku na uniwersytecie w Marburgu. Tekst powstał w tym samym czasie co „Bycie i czas” i był pomyślany jako kontynuacja tej rozprawy, a zarazem ponowne przedstawienie jej głównych zagadnień w bardziej przystępnej, wykładowej formie. Z tego powodu uchodzi za ważne uzupełnienie lektury zwartego i trudnego wywodu głównego dzieła filozofa.

Heidegger rozwija tu projekt ontologii fundamentalnej, która ma stanowić podstawę wszelkiego badania filozoficznego, w tym dociekań prowadzonych w ramach tradycyjnej fenomenologii. Punktem wyjścia jest krytyczna analiza kilku historycznych tez o byciu: stanowiska Kanta, według którego bycie nie jest realnym orzecznikiem, średniowiecznego rozróżnienia istoty i istnienia, nowożytnego podziału na rzecz myślącą i rozciągłą oraz logicznego ujęcia słowa „jest” jako łącznika w zdaniu. Na tej podstawie autor wprowadza pojęcie różnicy ontologicznej, czyli różnicy między byciem a bytem, i wiąże rozumienie bycia z czasowością.

Już tytuł podkreśla problemowy charakter filozofii. Heidegger traktuje ją jako dyscyplinę wymagającą rygorystycznych badań i w zamierzeniu naukową, choć nie w znaczeniu, jakie mają nauki szczegółowe. Wykład jest odległy od późniejszych odczytań jego myśli przez francuskich egzystencjalistów, którzy akcentowali absurd i heroiczną wolność jednostki.

Książka należy do kanonu filozofii XX wieku i jest przeznaczona dla studentów oraz badaczy filozofii, a także czytelników, którzy chcą lepiej zrozumieć „Bycie i czas”. Z języka niemieckiego przełożył ją Bogdan Baran, tłumacz wielu dzieł Heideggera.