Pisma o literaturze i sztuce

„Pisma o literaturze i sztuce” to wybór esejów José Ortegi y Gasseta, hiszpańskiego filozofa i eseisty, znanego przede wszystkim jako autor „Buntu mas” i koncepcji człowieka masowego. Tom gromadzi teksty, które wcześniej nie były dostępne w polskim przekładzie, i pokazuje mniej znaną stronę jego dorobku: refleksję nad kulturą, literaturą piękną i twórczością artystyczną.

Zebrane szkice powstawały od 1909 roku do początku lat pięćdziesiątych XX wieku, a więc przez niemal całe dorosłe życie autora. Obejmują lata, gdy Ortega wykładał filozofię w Madrycie i zasiadał w parlamencie, okres emigracji w Ameryce Południowej po wybuchu wojny domowej oraz czas po powrocie do Hiszpanii. Jego liberalne poglądy, krytyczny stosunek do dominującej pozycji Kościoła i niezgoda na rządy frankistowskie stanowią tło wielu rozważań.

Eseje dotyczą głównie europejskich powieściopisarzy i poetów. Część z nich poświęcona jest klasykom, takim jak Dante, Goethe, Renan, Mallarmé i Proust, inne przybliżają autorów z kręgu iberyjskiego i hispanoamerykańskiego, słabiej znanych polskiemu czytelnikowi: Pío Baroję, Azorína, Victorię Ocampo czy Alonsa de Contreras. Znajomość ich utworów nie jest konieczna, ponieważ omawiane dzieła służą Ortedze przede wszystkim za punkt wyjścia do własnych rozważań.

Autor patrzy na literaturę i sztukę z kilku perspektyw jednocześnie: filozofii społecznej, krytyki literackiej i metafizyki. Interesuje go, co powieść i poezja mówią o epoce, w której powstały, jak zmienia się rola czytelnika i jakie miejsce zajmuje lektura w życiu myślącego człowieka. Książka jest przeznaczona dla osób zainteresowanych filozofią kultury, eseistyką i historią literatury europejskiej.