Odessanie. Krwawe cienie przemilczanej zbrodni

Książka z pogranicza wspomnień i publicystyki, poświęcona wydarzeniom, do których doszło w Odessie 2 maja 2014 roku. Tego dnia uliczne starcia między zwolennikami i przeciwnikami władz w Kijowie zakończyły się pożarem Domu Związków Zawodowych na Kulikowym Polu, w którym zginęło kilkadziesiąt osób. Tragedia ta pozostaje jednym z najbardziej spornych i bolesnych epizodów najnowszej historii Ukrainy.

Narrację oparto na relacji Janka Sanockiego, oficera polskiej Straży Granicznej i eksperta unijnej misji EUBAM, który przez dwa lata mieszkał i pracował w Odessie. Obserwował miasto przed Majdanem, w okresie rewolucyjnego wrzenia i w chwili, gdy napięcie polityczne przerodziło się w otwartą przemoc. Opisuje ludzi, ulice i nastroje, które zapamiętał z tamtego czasu.

Autorzy stawiają pytania o przebieg wydarzeń, przyczyny śmierci ofiar i odpowiedzialność za tragedię. Zastanawiają się też, dlaczego wokół tego dnia narosły sprzeczne wersje, wzajemne oskarżenia i przemilczenia oraz czy jego zrozumienie pomaga wyjaśnić drogę Ukrainy ku wojnie. Świadectwo uczestnika uzupełniono próbą opisu mechanizmów politycznych, społecznych i narodowościowych, które podzieliły kraj i jego mieszkańców.

Publikacja ma charakter osobisty i polemiczny. Przedstawia punkt widzenia autorów na wydarzenia, których interpretacja pozostaje przedmiotem sporów, a także była i jest wykorzystywana w przekazach propagandowych różnych stron. Z tego względu lekturę warto zestawić z innymi źródłami, w tym z ustaleniami organizacji międzynarodowych badających sprawę.

Ważnym tłem opowieści jest sama Odessa: miasto portowe o wielokulturowej tradycji, w którym przez pokolenia żyli obok siebie ludzie różnych narodowości i języków. Książka pokazuje, jak w krótkim czasie zmieniła się jego atmosfera, i ma w zamierzeniu autorów upamiętniać ofiary tamtego dnia.