Nasza prawda

Antologia dramatów poświęconych powstaniu styczniowemu, opatrzona wstępem prof. Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej, historyczki teatru. Tom gromadzi jedenaście utworów scenicznych powstałych w różnych okresach i pisanych przez autorów o odmiennych temperamentach, których łączy temat zrywu z 1863 roku, jego ofiar oraz miejsca, jakie zajął w zbiorowej pamięci Polaków.

We wstępie badaczka zwraca uwagę, że niemal w każdym z zamieszczonych dramatów powraca wspomnienie klęski powstania listopadowego i represji, które po nim nastąpiły. Zestawia oba zrywy: zbrojny bunt z 1831 roku i walkę z 1863 roku, podjętą niemal bez broni, w daremnej nadziei na pomoc Europy Zachodniej. Przypomina też powracające od pokoleń pytanie o sens poniesionej ofiary.

Ważnym wątkiem opracowania jest rola teatru w czasach niewoli. Autorka wstępu pokazuje, że mimo klęski i okrucieństw zaborcy scena podtrzymywała wiarę w przyszłość Polski i jednoczyła różne warstwy społeczeństwa wokół nadziei na odzyskanie niepodległości, a widzowie potrafili wraz z aktorami grającymi powstańców śpiewać pieśni patriotyczne.

W tomie znalazły się: „Nasza Prawda” Józefa Korzeniowskiego, „Pod kolumną Zygmunta” Aurelego Urbańskiego, „Krwawa msza” Juliana Truszczyńskiego, „Na Ukrainie” Leonarda Sowińskiego, „Mściciel” Juliusza Germana, „Kastuś Kalinouski” Jewstignieja Mirowicza w przekładzie z języka białoruskiego Iriny Lappo, „Traugutt” Franciszka Ziejki, „Powstaniec 1863” Tadeusza Syki, „Na zawsze” Lucjana Rydla, „Jesiennym wieczorem” Józefa Maskoffa, czyli Gabrieli Zapolskiej, oraz „Za ojców naszych wiarę świętą” Rajmunda Knendicha.

Zbiór pozwala prześledzić, jak polska dramaturgia, a w jednym przypadku także białoruska, przedstawiała powstanie styczniowe i jego bohaterów. Może służyć czytelnikom zainteresowanym historią teatru, literaturą XIX i XX wieku oraz tradycją niepodległościową.