Myślenie krytyczne dla chętnych. Przydatnik metodyczny o dylematach współczesności

Idea poradnika Myślenie krytyczne dla chętnych – przydatnik metodyczny o dylematach współczesności, co oczywiste, nie pojawiła się nagle. Jest efektem wielu rozmów, ale i – zbiegów okoliczności. Większość owych „zbiegów” pochodzi z jednego obszaru, chodzi oczywiście o style uprawianej w szkole dydaktyki. Część zaś pochodzi z rozmów z wydawcą Piotrem Marciszukiem oraz twórcą książki Myślenie krytyczne w szkole, prof. Tadeuszem Gadaczem.

Jej powstanie jest wynikiem również autorskiej zgryzoty, która – jak wyrzut sumienia – towarzyszy pracy nauczyciela konsultanta polonisty, który od wielu lat obserwuje kronikę wypadków związanych z reformowaniem systemu edukacji. Pozostając umiarkowanym optymistą, człowiek ów wie, że określone idee mają szanse na efektywne wdrożenie tylko wtedy, gdy zostaną przełożone na język codziennej praktyki.

Polecam tę książkę z dwóch względów. Po pierwsze, przedstawia to, co obiecuje w tytule: chodzi i o potrzebę, która wydaje się dziś niezbędna (mam na myśli przybliżenie uczniom natury współczesnej kulturowej rzeczywistości wymagającej natychmiast, tu i teraz, jej rozumienia), i o praktyczne pomysły, które pozwalają ową potrzebę realizować na lekcjach różnych przedmiotów. Po drugie, poprzez dobór wybranych sugestii dydaktycznych oraz metodycznych pokazanie w praktyce, w jaki sposób myślenie krytyczne może skutecznie wpływać na rozwój młodych ludzi.

Autorowi jest bliskie przekonanie, że właściwym, to znaczy strategicznym celem działania szkoły jest budowanie w osobowości ucznia trwałych, „zdalekacelnych” kompetencji, zwanych, powtórzmy za J. Lamrim – kompetencjami XXI wieku. Przedstawiona książka jest tego założenia poligonem. Daje gotowe na pozór narzędzia, ale i nieoczywiste możliwości wyboru. Zadaje wiele pytań, ale nie daje gotowych odpowiedzi. Stawia problemy, pokazuje ścieżki ich analizy, ale nie sugestie rozwiązań. Staje więc tym samym trochę w poprzek naszym nauczycielskim nawykom i rutynom, chociaż tzw. rutyny myślenia chętnie do pracy na lekcji wykorzystuje.

Główny cel przydatnika jest pragmatyczny. W serii kilku przybliżeń pragnie skupić uwagę uczniów na dylematach współczesności po to, by mogli poznać jej nieoczywiste cechy i jednocześnie trenować się w technikach rozumienia, które noszą wspólną nazwę: myślenie krytyczne. To ono bowiem jest podstawowym elementem tego, co twórcy nowej reformy zapisali po raz kolejny, słusznie zresztą, w tzw. profilu absolwenta.

Wbrew pozorom cel główny, zapisany w książce, ma drugiego adresata, w wielu obszarach ważniejszego: nauczyciela polskiej szkoły. Adresatami tej książki jesteście Wy, Szanowni Państwo. Ciekaw jestem Waszych uwag i wniosków dotyczących perspektyw podobnego sposobu organizacji kształcenia w szkole.

Zapraszam do lektury i pedagogicznego działania.