Mans search for meaning

Viktor E. Frankl, wiedeński psychiatra, opisuje w tej książce własne doświadczenia więźnia nazistowskich obozów koncentracyjnych i wyciąga z nich wnioski dotyczące ludzkiej psychiki. W 1942 roku, kilka miesięcy po ślubie, został deportowany wraz z rodziną najpierw do Theresienstadt, a następnie do Auschwitz. Pierwotna wersja tekstu ukazała się w języku niemieckim w 1946 roku w Wiedniu.

Pierwsza część jest analizą życia obozowego widzianego oczami psychologa. Autor wyróżnia trzy etapy reakcji więźniów: szok towarzyszący przybyciu do obozu, apatię, która pojawia się po przyzwyczajeniu się do warunków i skupieniu wyłącznie na przetrwaniu własnym oraz najbliższych towarzyszy, a wreszcie stan po wyzwoleniu, naznaczony poczuciem obcości, goryczą i rozczarowaniem. Frankl zauważa, że najdłużej przetrwać mogli często ci, którzy troszczyli się o innych, nawet oddając im ostatni kawałek chleba.

Na tej podstawie autor dowodzi, że człowiekowi można odebrać niemal wszystko poza wolnością wyboru własnej postawy wobec okoliczności. To wewnętrzne decyzje, a nie wyłącznie warunki zewnętrzne, kształtowały to, kim więzień się stawał. Nadzieja na przyszłość podtrzymywała życie wewnętrzne, a jej utrata była szczególnie niebezpieczna.

Druga część przedstawia logoterapię, metodę psychoterapeutyczną rozwiniętą przez Frankla. Jej podstawą jest przekonanie, że najgłębszym ludzkim dążeniem jest poszukiwanie sensu i celu. Sens można odnaleźć w każdej chwili życia, także w cierpieniu i w obliczu śmierci, na trzy sposoby: przez wykonywanie zadania, przez troskę o drugiego człowieka oraz przez godne przyjęcie cierpienia, którego nie da się uniknąć. Autor omawia także związek między zdrowiem psychicznym a poczuciem sensu.