Lotta. Czyli jak wychować ludzkie stado

„Lotta, czyli jak wychować ludzkie stado” to humorystyczna opowieść o kundelce, którą pewna rodzina przygarnęła z domu tymczasowego. Suczka, nazywana przez domowników także Principiessą, otrzymała imię po bohaterce Astrid Lindgren, Lotcie z ulicy Awanturników. Książka ma charakter autobiograficzny: jej bohaterką jest prawdziwa psica autorki, a historia powstała z okazji dziesiątych urodzin Lotty.

Wszystko zaczyna się od adopcji. Mama, która wcześniej odmawiała dzieciom psa, bo uważała go za kolejny obowiązek, zobaczyła w internecie zdjęcie Lotty i postanowiła ją przygarnąć. Od tej chwili życie rodziny zmienia się nie do poznania. Z domu w niewyjaśnionych okolicznościach znikają różne przedmioty, a w ich miejsce pojawiają się kałuże, błotne ślady łap, sierść na kanapie i nieznane wcześniej zapachy. Domownicy przekonują się, że wraz z psem do domu weszło także mnóstwo czułości.

O wydarzeniach opowiada dziewczynka o imieniu Zosia. Z jej perspektywy czytelnik śledzi kolejne etapy wspólnego życia: próby nauczenia Lotty spania we własnym legowisku, które kończą się w łóżku mamy, naukę załatwiania się na dworze, szkody wyrządzane podczas samotnego pozostawania w domu, kulinarne upodobania suczki oraz jej relacje z domowym kotem Banderasem. W opowieści pojawiają się również trudniejsze chwile, takie jak urojona ciąża, sterylizacja, zatrucie czy wypadek samochodowy.

Tytułowe wychowanie ma tu przewrotny sens. Choć ludzie są przekonani, że panują nad sytuacją, to Lotta, krok po kroku, z wdziękiem i spokojem, wychowuje sobie swoje ludzkie stado i podporządkowuje je własnym potrzebom, szczególnie mamę. Jej największą siłą jest urok, dzięki któremu wyłudza jedzenie i unika konsekwencji psot. Potrafi jednak także wyczuć smutek domowników i wspierać ich swoją obecnością, a najbardziej pragnie, by całe stado zawsze było razem.

Narracja dziecka pozwala spojrzeć z dystansem na dorosłych. Dzieci nie rozumieją, dlaczego pies może więcej niż one i ma w domu szersze prawa. Mama, która zainicjowała adopcję, pod wpływem kontaktu z suczką wychodzi z roli konsekwentnej i surowej matki, a w relacji z psem odzyskuje własne dawne tęsknoty i wspomnienia. Rodzina zostaje ukazana jako stado, w którym liczy się wzajemne zrozumienie i bliskość, a nie tresura.

Tekst uzupełniają ilustracje Marianny Sztymy, stylizowane na dziecięce rysunki. Książkę zamykają dodatki łączące słowo z obrazem: wyliczenie tego, z czego składa się Lotta, rady, których mogłaby udzielić, przegląd pozycji, jakie przyjmuje w łóżku, sposoby wyłudzania jedzenia oraz wyjaśnienie, jakie kolory widzi pies. Opowieść tworzy, razem z książkami „Basia i lato pod psem” oraz „Drań”, autobiograficzną trylogię Zofii Staneckiej poświęconą psom.