Kuracja według Schopenhauera. Powieść psychoterapeutyczna

„Kuracja według Schopenhauera” to powieść Irvina D. Yaloma, amerykańskiego psychiatry i psychoterapeuty związanego z nurtem egzystencjalnym, emerytowanego profesora Uniwersytetu Stanforda. Wydana w oryginale w 2005 roku, należy do jego tak zwanych powieści dydaktycznych, w których fabuła służy pokazaniu, jak w praktyce działa psychoterapia, tym razem grupowa.

Głównym bohaterem jest Julius Hertzfeld, ceniony terapeuta z San Francisco, który podczas rutynowego badania dowiaduje się, że jest śmiertelnie chory i zostało mu niewiele czasu. Diagnoza skłania go do bilansu życia i pracy. Zastanawiając się, czy naprawdę komuś pomógł, postanawia odszukać pacjenta, wobec którego poniósł największą porażkę.

Jest nim Philip Slate, który dwadzieścia lat wcześniej leczył się u niego bez powodzenia z kompulsywnych zachowań seksualnych. Philip twierdzi, że uzdrowiły go nie sesje, lecz lektura pesymistycznej filozofii Arthura Schopenhauera. Sam został doradcą filozoficznym i potrzebuje superwizji, by uzyskać uprawnienia. Zawierają więc układ: Julius będzie jego superwizorem, jeśli Philip przez kilka miesięcy będzie uczestniczył w prowadzonej przez niego grupie terapeutycznej, a w zamian wprowadzi go w myśl Schopenhauera.

Chłodny, zdystansowany i mizantropijny Philip wnosi do grupy napięcie. Jego przekonanie, że ratunkiem przed cierpieniem jest wyrzeczenie się pragnień i więzi z ludźmi, zderza się z metodą Juliusa, opartą na szczerości, relacjach i tym, co dzieje się między uczestnikami tu i teraz. Kolejne sesje odsłaniają historie członków grupy, w tym kobiety, którą Philip przed laty skrzywdził.

Stawką jest czas. Juliusowi zostały miesiące i nie wiadomo, czy to wystarczy, by dotrzeć do dawnego pacjenta, a zarazem doprowadzić grupę do dobrego zakończenia. Powieść pokazuje terapeutę, który sam mierzy się z lękiem przed śmiercią i szuka sposobu, by ostatni rok przeżyć w zgodzie z tym, czego uczył innych.

Równolegle z akcją współczesną biegną rozdziały biograficzne poświęcone Schopenhauerowi: jego dzieciństwu, trudnej relacji z matką, samotności i poglądom. Yalom zestawia w ten sposób życie filozofa z problemami bohaterów i pyta, na ile filozofia może pocieszyć, a na ile służy ucieczce przed ludźmi.

Książka jest ceniona za wierne oddanie przebiegu sesji grupowych: dynamiki, konfliktów, roli prowadzącego i znaczenia informacji zwrotnych. Bywa polecana studentom psychologii i osobom rozważającym udział w terapii, choć pozostaje fikcją literacką, a nie podręcznikiem czy źródłem porad.

Polskie wydanie w twardej oprawie liczy blisko pięćset stron i ukazało się w przekładzie Elżbiety Smoleńskiej, w serii utworów tego autora. Powieść porusza tematy nieuleczalnej choroby, umierania i uzależnień. Zainteresuje czytelników prozy psychologicznej, miłośników filozofii oraz tych, którzy znają inne książki Yaloma, takie jak „Kiedy Nietzsche szlochał”.