Kubuś i jego Pan. Hołd w trzech aktach dla Denisa Diderota

„Kubuś i jego Pan” to sztuka teatralna Milana Kundery napisana w 1971 roku jako hołd dla Denisa Diderota. Utwór nie jest prostą adaptacją powieści „Kubuś Fatalista i jego pan”, lecz jej swobodną wariacją, w której czeski pisarz zachowuje osiemnastowieczny rodowód bohaterów, a zarazem celowo pozostawia czas i miejsce akcji niedookreślone.

Głównymi postaciami są służący Kubuś i jego Pan, którzy wspólnie wędrują, choć cel ich podróży nie zostaje wyjaśniony. Aby zabić czas, opowiadają sobie dawne historie miłosne: Pan wspomina, jak ukochaną odebrał mu najlepszy przyjaciel, a Kubuś przyznaje się do nocy spędzonej z wybranką swojego przyjaciela. Ich rozmowy przerywa w gospodzie trzecia opowieść, o losach markizy de La Pommeraye, wdowy mszczącej się na kochanku za to, że zaczął traktować ją jedynie jak przyjaciółkę.

Sztuka składa się z trzech aktów, a poszczególne opowieści przeplatają się i stanowią wariacje na wspólny temat zdrady i niestałości uczuć. Dialog dwóch głównych bohaterów, którzy na nowo opowiadają własne losy, staje się także rozważaniem o autorstwie i o naturze twórczości.