Kat polskich dzieci. Opowieść o Eugenii Pol

„Kat polskich dzieci. Opowieść o Eugenii Pol” Błażeja Torańskiego to pierwsza biografia jednej z najokrutniejszych strażniczek niemieckiego obozu dla polskich dzieci i młodzieży przy ulicy Przemysłowej w Łodzi. Książka ma charakter śledztwa biograficznego, którego celem jest odtworzenie prawdy o kobiecie oskarżonej o znęcanie się nad więźniami i przyczynienie się do śmierci wielu z nich.

Autor przytacza zeznania byłych więźniów obozu, którzy po latach opowiadali o głodzie, karach w piwnicznym karcerze, biciu i poniżaniu, jakich doświadczali jako dzieci. Te relacje, składane pod przysięgą, stanowią jeden z filarów opowieści i pokazują skalę cierpienia najmłodszych ofiar wojny.

Torański zadaje pytanie, jak to możliwe, że kobieta z wykształceniem na poziomie siedmiu klas szkoły podstawowej stała się jedną z najbardziej bezwzględnych strażniczek obozu. Równie zagadkowe są jej powojenne losy: przez kilkanaście lat pracowała w PRL jako intendentka w żłobku.

Eugenia Pol do końca życia nie przyznała się do stawianych jej zarzutów. Jej proces miał charakter poszlakowy i do dziś budzi wątpliwości. Autor analizuje dostępne materiały, przygląda się przebiegowi postępowania sądowego i próbuje oddzielić fakty od domysłów.

Historia Eugenii Pol staje się dla autora punktem wyjścia do szerszej refleksji nad tym, jak zwykli ludzie mogą stać się sprawcami okrucieństwa oraz jak powojenne społeczeństwo radziło sobie z obecnością takich osób wśród siebie – w pracy, w sąsiedztwie, w codziennym życiu.

Książka łączy reportaż historyczny z biografią i jest zarazem opowieścią o pamięci, odpowiedzialności i wymiarze sprawiedliwości po wojnie. Porusza trudny temat przemocy wobec dzieci w czasie okupacji, dlatego wymaga od czytelnika przygotowania na wstrząsające relacje.

Publikacja jest adresowana do czytelników zainteresowanych historią drugiej wojny światowej, dziejami Łodzi pod okupacją niemiecką oraz rozliczeniami ze zbrodniami wojennymi w powojennej Polsce.