Hymn do życia. Niech się wstydzą oni

W 2020 roku Gisèle Pelicot dowiedziała się od policji, że mąż przez lata podawał jej środki odurzające, wykorzystywał seksualnie i zapraszał do ich domu innych mężczyzn. Odkrycie zburzyło obraz małżeństwa i codzienności, które uważała za własne. Cztery lata później, podczas procesu we Francji, zrezygnowała z prawa do anonimowości. Jej decyzja zwróciła uwagę opinii publicznej na przemoc seksualną i na pytanie, dlaczego wstyd tak często obciąża osoby, które jej doświadczyły, zamiast sprawców.

W „Hymnie do życia” Pelicot opowiada tę historię własnym głosem. Wraca do chwili, w której policyjne śledztwo odmieniło jej życie, a następnie przygląda się wcześniejszym latom: dzieciństwu, rodzinie, małżeństwu i pozornie zwyczajnym wspomnieniom. Nowa wiedza każe jej spojrzeć na przeszłość inaczej. Próbuje zrozumieć, jak można było przez tak długi czas żyć obok ukrywanej przemocy i co dzieje się z pamięcią, gdy znane wydarzenia nabierają nagle innego znaczenia.

Autorka pisze także o czasie po ujawnieniu przestępstw. Opisuje drogę przez dochodzenie i proces, reakcje otoczenia oraz wysiłek potrzebny do odzyskania poczucia sprawczości. Nie sprowadza swojego życia do roli osoby pokrzywdzonej: mówi również o miłości do bliskich, potrzebie godności i pragnieniu przyszłości, która nie będzie zdefiniowana wyłącznie przez doznaną krzywdę. Osobiste wspomnienia stają się zarazem świadectwem publicznej debaty o przemocy wobec kobiet.

Tytułowe wezwanie, by wstyd zmienił stronę, wyraża sprzeciw wobec obwiniania ofiar. Pelicot pokazuje, jak ważne są prawo do mówienia we własnym imieniu i możliwość decydowania o sposobie opowiedzenia swojej historii. Jej relacja nie pomija strachu, gniewu ani bólu, ale obejmuje też proces odbudowy więzi z życiem po zdradzie i traumie. Relacja pokazuje również, dlaczego jej decyzja o jawnym procesie stała się ważna dla innych osób pokrzywdzonych przemocą seksualną. To pamiętnik o przemocy i jej następstwach, a jednocześnie o świadomym odzyskiwaniu głosu.

Książka ukazała się pierwotnie w 2026 roku pod francuskim tytułem „Et la joie de vivre”. Polskie wydanie przełożył Oskar Hedemann.