Historia i świętość. Zofia Kossak biografia ilustrowana

Ilustrowana biografia Zofii Kossak (1889–1968), pisarki katolickiej, autorki powieści historycznych i działaczki społecznej, napisana przez Czesława Ryszkę. Książka prowadzi czytelnika przez kolejne etapy jej życia: od dzieciństwa w uzdolnionej artystycznie rodzinie Kossaków, przez burzliwą młodość i sukcesy literackie w II Rzeczypospolitej, po doświadczenia wojny, emigracji i powrotu do kraju.

Autor przypomina, że Kossak debiutowała stosunkowo późno, w wieku trzydziestu trzech lat, a mimo to pozostawiła po sobie ponad czterdzieści książek. Jej utwory od początku cieszyły się dużą poczytnością, były tłumaczone na języki obce i zdobyły czytelników także za granicą, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Po wojnie jej nazwisko pojawiało się w kontekście Nagrody Nobla, jednak kandydatura nie uzyskała wsparcia instytucjonalnego.

Ważną część biografii stanowi okres okupacji niemieckiej. Pisarka angażowała się w działalność konspiracyjną i w pomoc ludziom zagrożonym śmiercią, za co zapłaciła uwięzieniem na Pawiaku i w obozie Auschwitz. Ryszka przedstawia ją jako osobę wrażliwą na krzywdę innych i gotową działać z narażeniem własnego życia.

Po wojnie Kossak, która odmówiła współpracy z władzą komunistyczną, została w praktyce zmuszona do wyjazdu z Polski. Jej książki wycofano z księgarni i bibliotek. Na emigracji w Anglii utrzymywała się z ciężkiej pracy fizycznej na farmie w Kornwalii, co ograniczało jej aktywność literacką i publicystyczną. Do kraju wróciła po odwilży i w 1957 roku osiadła w pozostałościach rodzinnej posiadłości w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim, gdzie nadal pisała.

Tytuł książki wskazuje dwa główne obszary twórczości pisarki. Interesowały ją dawne dzieje Polski i Europy oraz postawa człowieka wobec Boga: zmaganie z grzechem i dążenie do świętości. Bohaterami jej powieści są najczęściej konkretne, wyraziście nakreślone postaci historyczne. Biograf omawia najważniejsze utwory na tle okoliczności, w jakich powstawały.

Ryszka pokazuje również prywatną stronę życia Zofii Kossak: przywiązanie do rodziny, o którą troszczyła się w każdych warunkach, i konsekwencję, z jaką godziła obowiązki domowe z pracą pisarską. Podkreśla jej religijność jako klucz do zrozumienia zarówno wyborów życiowych, jak i tematyki książek.

Publikacja ma charakter albumowy. Tekst uzupełnia bogaty materiał ilustracyjny, w tym fotografie rodzinne, reprodukcje dokumentów i okładek książek oraz zdjęcia miejsc związanych z pisarką. Wydanie w twardej oprawie liczy 352 strony.

Książka jest napisana z perspektywy katolickiej i z wyraźną sympatią dla bohaterki. Może służyć jako wprowadzenie do życia i twórczości Zofii Kossak dla czytelników jej powieści oraz osób zainteresowanych historią polskiej literatury i losami inteligencji w XX wieku.