Dziennik z łódzkiego getta (1941-1942)

„Dziennik z łódzkiego getta (1941–1942)” Szlomy Franka to jedno z ważnych świadectw życia w zamkniętej dzielnicy Łodzi w czasie Zagłady, spisane w jidysz. Autor był przedwojennym dziennikarzem i pisarzem, a także jednym z nielicznych ocalałych mieszkańców getta. Swoje zapiski ukrył przed deportacją, a po wojnie częściowo je odzyskał. Książka zawiera pierwszy przekład dziennika na język obcy, przygotowany przez Magdalenę Rutę, która wraz z Krystyną Radziszewską zredagowała całe wydanie i opatrzyła je wprowadzeniem.

Frank zapisuje codzienność getta obserwowaną z bliska: głód, choroby, strach i śmierć, ale też życie ulicy, nastroje społeczne, krążące pogłoski, przemówienia, prywatne dramaty i rozpad więzi międzyludzkich. Jego notatki nie tworzą pełnego obrazu – jak zauważają autorki wprowadzenia, są subiektywnym zapisem chwili i próbą uchwycenia świata rozpadającego się na oczach autora.

Wydanie ma szczególne znaczenie także dlatego, że dotyczy tekstu obrosłego pytaniami i kontrowersjami. Redaktorki pokazują istotne różnice między maszynopisem sporządzonym tuż po odnalezieniu ocalałych notatek a późniejszymi o ponad dekadę wydaniami książkowymi, obejmujące skróty, przesunięcia i usunięcia fragmentów. Dziennik jest więc nie tylko przejmującym świadectwem Zagłady, lecz także ważnym dokumentem pamięci, skłaniającym do pytań o los świadectw, redakcję doświadczenia i granice prawdy autobiograficznej. Publikacja ukazuje się w serii „Judaica łódzkie”.