Człowiek zbuntowany

„Człowiek zbuntowany” to filozoficzny esej Alberta Camusa poświęcony pytaniu, co oznacza powiedzieć „nie” niesprawiedliwości, przemocy i własnej śmiertelności. Autor bada bunt jako doświadczenie jednostki, która odmawia zgody na określony porządek świata, a równocześnie odkrywa wartości łączące ją z innymi ludźmi. Sprzeciw nie jest tu tylko gestem zniszczenia: niesie żądanie sensu, godności i granic, których nie wolno przekraczać.

Camus rozróżnia bunt metafizyczny, skierowany przeciw ludzkiej kondycji i pozornemu bezsensowi istnienia, od buntu historycznego, który próbuje zmieniać społeczeństwo. Sięga do dziejów filozofii, literatury i ruchów rewolucyjnych, by pokazać, jak idee wolności potrafią przeobrażać się w usprawiedliwienie terroru. Interesuje go szczególnie moment, w którym walka z uciskiem zaczyna odtwarzać mechanizmy przemocy, przeciw którym została podjęta.

Esej prowadzi przez spory o nihilizm, rewolucję, rolę sztuki i odpowiedzialność za drugiego człowieka. Camus sprzeciwia się przekonaniu, że obietnica przyszłego szczęścia może bez ograniczeń usprawiedliwiać cierpienie zadawane dziś. Poszukuje postawy, która pozwala nie godzić się na krzywdę, a zarazem zachować umiar i solidarność. To książka wymagająca namysłu, ale jej centralne pytania pozostają czytelne: skąd bierze się bunt, jakie wartości ujawnia i jak nie dopuścić, by sam stał się nową formą zniewolenia.

Utwór ukazał się po raz pierwszy w 1951 roku. Niniejsza polska edycja w przekładzie Joanny Guze została przejrzana i poprawiona.