Czerwony snajper. Wspomnienia z frontu wschodniego

„Czerwony snajper. Wspomnienia z frontu wschodniego” to relacja Jewgienija Nikołajewa, jednego z najbardziej znanych radzieckich strzelców wyborowych II wojny światowej. Przypisuje mu się 324 trafienia, w większości z pierwszej zimy oblężenia Leningradu, na przełomie 1941 i 1942 roku. Książka ukazała się w serii „Sekrety historii”.

Autor urodził się w 1920 roku w Tambowie i przed wojną pracował w teatrze przy dekoracjach. Do wojska trafił w 1940 roku i został przydzielony do strzelców wyborowych. W 1942 roku przeniesiono go do kontrwywiadu wojskowego, gdzie był śledczym, a szlak bojowy zakończył w Berlinie w stopniu kapitana gwardii. Po wojnie został dziennikarzem.

Najwięcej miejsca zajmuje opis snajperskiego rzemiosła. Nikołajew opowiada o wyborze i maskowaniu stanowisk, wielogodzinnej obserwacji prowadzonej w bezruchu na silnym mrozie, współpracy z obserwatorem, pojedynkach z niemieckimi strzelcami i chwili oddania strzału. Przedstawia też codzienność obrońców miasta: głód, zimno i wyczerpanie.

Wspomnienia wydano po raz pierwszy w Związku Radzieckim w latach osiemdziesiątych XX wieku i noszą one wyraźne piętno tamtej epoki oraz biografii autora, związanego z NKWD. Nikołajew usprawiedliwia działania władz radzieckich, idealizuje czerwonoarmistów i z pogardą pisze o przeciwniku, któremu przypisuje wygodne życie w dobrze urządzonych okopach. Tekst wymaga więc krytycznej lektury i zestawienia z innymi źródłami.

Mimo tych ograniczeń książka pozostaje rzadkim świadectwem z pierwszej ręki, dotyczącym jednych z najbardziej zaciętych walk między Armią Czerwoną a Wehrmachtem. Pozwala zrozumieć specyfikę służby strzelca wyborowego i rolę, jaką formacja ta odegrała w obronie Leningradu. Jest przeznaczona dla czytelników zainteresowanych historią wojskowości i frontem wschodnim.