Życie skrojone na miarę. Tom 1

„Życie skrojone na miarę” to obszerna powieść obyczajowa o losach Piotra, krawca, który w ciągu całego życia przechodzi wszystkie etapy zawodowej drogi w swoim rzemiośle. Zaczyna jako czeladnik uczący się fachu w pracowni stryja, a z czasem zostaje mistrzem i przedsiębiorcą, właścicielem dużego zakładu krawieckiego, w którym powstają ubrania dla prezydentów, premierów, ludzi kultury i biznesu. Cała opowieść obejmuje okres od lat czterdziestych do schyłku dwudziestego wieku i ukazuje zarówno zawodowe ambicje bohatera, jego porażki i sukcesy, jak i życie rodzinne, towarzyskie oraz uczuciowe, w tym miłosne przygody i marzenia.

Powieść w dużej mierze opiera się na biografii autora, który sam jest krawcem z zawodu. Wiśniewski oparł ją na własnych przeżyciach, obserwacjach i zasłyszanych historiach, które połączył w jedną fabułę, a pracownię krawiecką uczynił jej głównym tłem. Utwór ma utrwalać klimat dawnego krawiectwa, zanikającego z polskich miast. Losy bohatera rozgrywają się na tle przemian politycznych, społecznych i obyczajowych w Polsce, a znaczną część akcji wypełnia codzienność Polski Ludowej: szara rzeczywistość, niedobory towarów, syntetyczne tkaniny i inne poszukiwane rzeczy przywożone zza granicy przez marynarzy. Książka odtwarza szczegółowo realia opisywanych czasów i zawiera wiele historii oraz anegdot zaczerpniętych z życia.

Ważnym elementem książki jest moda, przede wszystkim męska. Autor wielokrotnie opisuje stroje bohaterów i komentuje je z perspektywy fachowca, przekazując przy okazji praktyczną wiedzę o tym, jak dobrać ubiór do okoliczności oraz do cech i sylwetki danej osoby. Opowieść prowadzi czytelnika przez zmieniające się mody, kroje garniturów, rodzaje tkanin i dodatki krawieckie, dzięki czemu historia bohatera jest zarazem historią ubioru w kolejnych dekadach.

Z powodu dużej objętości powieść podzielono na dwie części. Tom pierwszy nosi podtytuł „krawiotka”, a drugi „mistrz”. Trzecia książka, zatytułowana „Życie od podszewki”, stanowi swego rodzaju dopowiedzenie do obu wcześniejszych tomów. Słowo „krawiotka” było w okresie międzywojennym pogardliwym określeniem słabego krawca, który nie miał własnego zakładu, co dobrze oddaje punkt wyjścia bohatera w pierwszej części.

Pierwszy tom obejmuje lata od wczesnego dzieciństwa Piotra do lat sześćdziesiątych. Bohater, podobnie jak autor, przychodzi na świat w krawieckiej rodzinie w okupowanej przez Niemców Warszawie. Po wysiedleniu ludności stolicy po powstaniu trafia w 1945 roku do Słupska, do swojego stryja, także krawca, zmagającego się z nałogiem alkoholowym. Następnie poznajemy szkolne lata chłopca oraz okres mozolnej praktyki w pracowni stryja w Gdyni, gdzie Piotr zdobywa zawodowe umiejętności.

Kolejne rozdziały przedstawiają młodość bohatera, wczasy, służbę wojskową i powrót do cywila, pierwsze fascynacje erotyczne, nielegalny handel atrakcyjnymi towarami przywożonymi przez marynarzy oraz przygotowania do egzaminów zawodowych. Po nagłej śmierci stryja Piotr przejmuje jego pracownię i musi odnaleźć się w roli samodzielnego rzemieślnika. W dalszej części pojawiają się swaty, zaręczyny, pierwsze próby prowadzenia interesów, a także niepokoje i wiersze. Tom zamykają perypetie nieudanego małżeństwa Piotra z Wiką, w którym bohaterowi nie jest łatwo, a ostatnie rozdziały dotyczą kryzysu tego związku i zdrady.

Krytycy zwracali uwagę na epicki rozmach powieści, jej perspektywę ukazywania rzeczywistości Polski Ludowej oraz wyjątkowo dokładne skupienie na materialnej stronie świata: wyglądzie przedmiotów, ubrań i codziennego otoczenia. Z tego powodu książkę wskazywano jako możliwy materiał źródłowy do odtwarzania obrazu odchodzącej epoki, a także jako potencjalny materiał na film lub serial. Część czytelników z Trójmiasta rozpoznawała w postaciach siebie lub znajome osoby, a recenzenci próbowali ustalić, jakie rzeczywiste osoby kryją się za bohaterami.