Zepsuty pieniądz. Dlaczego nasz system finansowy nas zawodzi i jak możemy go naprawić

„Zepsuty pieniądz. Dlaczego nasz system finansowy nas zawodzi i jak możemy go naprawić” to obszerna, licząca ponad pięćset stron analiza przeszłości, teraźniejszości i możliwej przyszłości pieniądza. Jej autorka, Lyn Alden, jest analityczką inwestycyjną i komentatorką zajmującą się makroekonomią, polityką monetarną i rynkami finansowymi. Z wykształcenia jest inżynierką, a od lat prowadzi niezależny serwis analiz inwestycyjnych. Książka ukazała się w oryginale w 2023 roku.

Alden przedstawia historię pieniądza przez pryzmat technologii. Wychodzi z założenia, że polityka oddziałuje na świat lokalnie i krótkoterminowo, natomiast technologia zmienia go globalnie i trwale. Celem książki jest pogłębienie rozumienia natury pieniądza i historii monetarnej – zarówno od strony podstaw teoretycznych, jak i praktycznych konsekwencji.

Autorka wyjaśnia, dlaczego w ogóle wykształcił się pieniądz i jak ewoluował, jak przebiega jego tworzenie we współczesnym systemie monetarnym oraz dlaczego – jej zdaniem – łatwy dostęp państwa do kreacji pieniądza jest źródłem problemów. Pokazuje też, jak lepsze i gorsze formy pieniądza wpływają na codzienne życie ludzi w różnych częściach świata, i zastanawia się nad przyszłością systemu monetarnego.

Śledząc kolejne etapy tej historii – od muszelek po złoto, od dawnych weksli po banki centralne, od telegrafu po bitcoina – Alden opisuje, jak nowe technologie wpływały na to, czego ludzie używali jako pieniądza na przestrzeni wieków. Analizuje samą koncepcję pieniądza i proponuje ramy pozwalające samodzielnie porównywać różne technologie pieniężne i teorie monetarne. Zwraca również uwagę na społeczny wymiar tematu: wpływ pieniądza na życie codzienne oraz sposób, w jaki nowe technologie monetarne oddziałują na struktury władzy w społeczeństwie.

Punktem wyjścia rozważań jest stan obecny. Na świecie funkcjonuje ponad sto sześćdziesiąt walut narodowych, z których większość używana jest wyłącznie w kraju emisji, gdzie ma lokalny monopol, a poza nim jest akceptowana w niewielkim stopniu lub wcale. Wiele z nich systematycznie traci na wartości, co obniża realną wartość oszczędności i płac miliardów ludzi i sprawia, że miejsce urodzenia w dużym stopniu decyduje o możliwości oszczędzania.

Autorka zauważa, że choć ogólny standard życia znacząco wzrósł dzięki postępowi technologicznemu i dostępowi do energii, globalny system monetarny pozostaje w jej ocenie przestarzały. Problemy z pieniądzem dotykają przede wszystkim kraje rozwijające się, ale coraz wyraźniej widać je także w świecie rozwiniętym – w postaci rosnącego zadłużenia, dużych deficytów budżetowych i fal inflacji. Alden analizuje splot technologii i polityki, który doprowadził do obecnej sytuacji, a następnie omawia nowe technologie, które jej zdaniem mogą w przyszłości stać się podstawą innego systemu monetarnego.