Zapomniane dziedzictwo "zapomnianego królestwa". Studia wokół asyryjskiej diaspory Izraelitów

„Zapomniane dziedzictwo «zapomnianego królestwa»” gromadzi osiemnaście studiów ks. Waldemara Chrostowskiego, publikowanych wcześniej w latach 1998–2021. Ich wspólnym tematem jest asyryjska diaspora Izraelitów od końca VIII do początku VI wieku przed Chrystusem. Autor wraca do dziejów północnego królestwa Izraela, którego stolicą była Samaria, i do skutków deportacji mieszkańców po podboju asyryjskim. Zadaje pytanie, jak zmienia się obraz tych wydarzeń, gdy obok relacji biblijnych uwzględni się świadectwa pochodzące z innych źródeł.

Północne królestwo istniało po rozpadzie monarchii Dawida i Salomona. Jego dzieje bywają przedstawiane przez pryzmat tekstów ukształtowanych w środowisku związanym z Jerozolimą. Chrostowski zwraca uwagę na ograniczenia takiej perspektywy: mieszkańcy Samarii i ich potomkowie nie zniknęli po deportacjach, a ich doświadczenia mogły mieć znaczenie dla dalszej historii Izraela. W książce śledzi więc losy wygnańców oraz pyta o ich udział w przemianach tradycji religijnej i biblijnej.

Studia korzystają z osiągnięć asyriologii, archeologii i krytycznej analizy ksiąg biblijnych. Dzięki zestawieniu tych dziedzin autor podejmuje ponowną ocenę twierdzeń utrwalonych w historiografii, w tym wyobrażenia o „zaginionych dziesięciu pokoleniach”. Interesuje go zarówno okres przed wygnaniem babilońskim, jak i późniejsze konsekwencje wcześniejszych przesiedleń. Tom pokazuje, że dzieje starożytnego Izraela wymagają czytania wielu świadectw, których autorzy mieli odmienne cele i punkty widzenia.

To publikacja dla osób zainteresowanych biblistyką, historią religii i starożytnym Bliskim Wschodem. Jej naukowy charakter wynika z pracy nad źródłami oraz z próby odtworzenia słabo widocznego w tradycyjnej narracji fragmentu historii. Książka liczy 666 stron i została wydana przez Biblos w 2024 roku.