Zagubieni w ideologii. Interpretowanie współczesnego życia politycznego

Jason Blakely, amerykański filozof polityki, przedstawia w tej książce interpretacyjne ujęcie ideologii. Wychodzi od przekonania, że nauki społeczne, a zwłaszcza politologia, są bliższe hermeneutyce i fenomenologii niż metodom nauk przyrodniczych. Ideologie traktuje więc podobnie jak inne struktury narracyjne, na przykład literaturę czy historię, i proponuje badać je w ramach tak zwanego podejścia kulturowego.

Punktem wyjścia jest rozumienie ideologii jako kulturowych map, które pozwalają ludziom orientować się w rzeczywistości społecznej. Autor nawiązuje do definicji Clifforda Geertza oraz do tradycji hermeneutycznej reprezentowanej przez Hansa-Georga Gadamera i Charlesa Taylora. Rozwija tę koncepcję, opisując ideologie jako mapy, które współtworzą świat swoich zwolenników i przyciągają ich moralnie. Ludzie przyjmują je bowiem dlatego, że uznają je za etycznie przekonujące i pomocne w nadawaniu sensu otaczającej rzeczywistości.

Ważnym odniesieniem jest opowieść Jorge Luisa Borgesa o kartografach, którzy sporządzili mapę w skali jeden do jednego, pokrywającą całe imperium. Według Blakely’ego zagubienie w ideologii polega na pomyleniu mapy z terytorium, czyli na nieświadomości, że własny obraz świata jest kulturowym konstruktem. Autor odrzuca zarówno sprowadzanie ideologii do fałszywych przekonań lub interesów ekonomicznych, jak i postawę czysto relatywistyczną. Za błędną uznaje ideologię, która nie dostrzega własnego kulturowego charakteru i przedstawia się jako czysta nauka, prawo natury albo zdrowy rozsądek.

Po części teoretycznej książka zawiera przegląd głównych nurtów ideologicznych, od liberalizmu po konserwatyzm i od faszyzmu po feminizm, a także podział na lewicę i prawicę oraz orientacje wykraczające poza ten układ. Przy każdym z nurtów autor omawia jego kulturowe uwarunkowania i motywacje. Ponieważ ideologie są w dużej mierze odporne na argumentację, celem książki jest pomoc w ich zrozumieniu i w bardziej konstruktywnym dialogu między rywalizującymi tradycjami politycznymi.