Wystawa okropności wyd. 2026

„Wystawa okropności” J.G. Ballarda, wydana po raz pierwszy w 1970 roku, to diagnoza wyobcowania człowieka w świecie zdominowanym przez technologię, medycynę, pornografię i media. Tłem są lata sześćdziesiąte XX wieku: zabójstwo prezydenta Kennedy’ego na oczach całego świata, śmierć Marilyn Monroe, wyścig zbrojeń atomowych i kosmicznych między USA a ZSRR, wojna w Wietnamie, konsumpcyjna euforia Zachodu z kultem samochodu i gwiazd filmowych, polityka zamieniona w telewizyjne widowisko, pop-art i rewolucja seksualna.

Książka składa się z piętnastu powiązanych ze sobą tekstów, które Ballard nazywał skondensowanymi powieściami; większość z nich ukazywała się wcześniej osobno. Utwór nie ma wyraźnego początku ani końca. Jego bohaterem jest lekarz pracujący w szpitalu psychiatrycznym, który przechodzi załamanie i traci kontakt z rzeczywistością, a jego nazwisko zmienia się w kolejnych rozdziałach. Bohater na własny sposób inscenizuje głośne wydarzenia publiczne, takie jak śmierć Monroe czy zamach na Kennedy’ego, nadając im osobiste znaczenie, a granica między krajobrazem wewnętrznym i zewnętrznym się zaciera.

Po nagłej śmierci żony pisarza w 1964 roku współczesność stała się w jego oczach nieznośnym spektaklem, a żałoba przyniosła formę fragmentaryczną, obsesyjną, chłodną i bezosobową. Pierwsze amerykańskie wydanie z 1970 roku zniszczono w obawie przed pozwami ze strony przedstawionych w książce osób publicznych. Utwór zainspirował wielu twórców, między innymi zespół Joy Division, który nagrał piosenkę o tym samym tytule. Polskie wydanie, pierwsze w historii, zawiera uzupełnienia i komentarze dodane przez autora w 1990 roku.