Wpływ zaburzeń hormonalnych na włosy. Aspekty molekularne, kliniczne i terapeutyczne

Książka Marcina Gieracha przedstawia związki między gospodarką hormonalną a wzrostem i kondycją włosów. Łączy perspektywę biologii mieszka włosowego z rozpoznawaniem zmian widocznych u pacjentów oraz z przeglądem możliwości terapeutycznych. Punktem wyjścia jest cykl włosowy i mechanizmy, dzięki którym hormony oraz procesy metaboliczne wpływają na skórę głowy i owłosienie. Opracowanie jest przeznaczone dla osób zajmujących się problemami włosów w praktyce klinicznej i diagnostycznej.

W części poświęconej podstawom autor omawia receptory hormonalne, miejscowy metabolizm hormonów oraz szlaki sygnałowe związane z cyklem włosa. Przedstawia rolę androgenów, w tym DHT, estrogenów i progesteronu. Uwzględnia także prolaktynę, hormony tarczycy, glikokortykoidy, insulinę i IGF-1, melatoninę oraz witaminę D. Tak szeroki zestaw zagadnień pozwala spojrzeć na włosy w kontekście współdziałania różnych układów organizmu, a nie tylko jako na problem skóry głowy.

Kolejna część odnosi mechanizmy hormonalne do obrazu klinicznego. Wśród omawianych zagadnień znajdują się łysienie androgenowe, hiperandrogenizm, zespół policystycznych jajników i hirsutyzm. Autor uwzględnia również choroby tarczycy, hiperkortyzolizm, cukrzycę i insulinooporność. Osobne miejsce zajmują zmiany związane z menopauzą i andropauzą oraz zaburzenia przysadki i nadnerczy. Dzięki temu czytelnik może zestawić różne przyczyny zaburzeń włosów z ich możliwymi manifestacjami.

Publikacja opisuje sposoby prowadzenia diagnostyki. Obejmuje znaczenie wywiadu i badania klinicznego, badań laboratoryjnych oraz trychoskopii. Wymienia też biopsję skóry głowy i ocenę histologiczną, a także metody immunohistochemiczne, badania molekularne i biomarkery. Zestawienie tych narzędzi porządkuje zakres informacji, jakie można uzyskać na kolejnych etapach oceny pacjenta. Autor łączy więc zagadnienia endokrynologiczne z dermatologią i trychologią.

Końcowe partie przedstawiają kierunki rozwoju leczenia. Oprócz potencjalnych celów molekularnych omawiane są antagoniści DP2 (GPR44), techniki RNA interference skierowane na receptor androgenowy, agoniści TRβ oraz miejscowe zastosowanie hormonów tarczycy. Oddzielnie zaprezentowano terapie regeneracyjne: osocze bogatopłytkowe, komórki macierzyste, czynniki parakrynne i organoidy. Książka porusza też terapie genowe, modulację miRNA oraz podejścia bezkomórkowe wykorzystujące egzosomy. Są to kierunki badań i rozwoju terapii, które autor umieszcza obok metod diagnostycznych i wiedzy o mechanizmach chorób włosów.

Opracowanie może zainteresować dermatologów, endokrynologów, trychologów, kosmetologów i diagnostów laboratoryjnych, a także studentów tych dziedzin. Jego zakres pozwala prześledzić drogę od biologicznych podstaw cyklu włosa, przez zaburzenia hormonalne i ich rozpoznawanie, do omawianych obecnie możliwości leczenia.