Wolność od znanego

„Wolność od znanego” to jedna z najbardziej znanych książek Jiddu Krishnamurtiego, indyjskiego myśliciela i mówcy, wydana po raz pierwszy w 1969 roku. Zwięzły tom, opracowany na podstawie jego wystąpień, uchodzi za przystępne i całościowe wprowadzenie w jego sposób myślenia.

Krishnamurti wychodzi od stwierdzenia, że na pytania o Boga, prawdę czy naturę rzeczywistości nie odpowiedzą za człowieka ani święte księgi, ani duchowni, ani filozofowie. Odpowiedzi każdy musi szukać sam, a warunkiem jest poznanie siebie – zrozumienie własnego umysłu uznaje on za początek mądrości. Zaprasza więc czytelnika nie do przyjmowania gotowych tez, lecz do wspólnego badania.

Aby takie badanie było możliwe, trzeba – jak pisze – odłożyć bagaż opinii, przesądów i wniosków nagromadzonych przez lata osobistego doświadczenia i przez tysiąclecia kultury. Stąd tytuł: „znane” to przeszłość, pamięć i utrwalone schematy, przez które patrzymy na świat i na samych siebie. Autor twierdzi, że myśl, zawsze oparta na tym, co minione, jest ograniczona i nie oddaje w pełni rzeczywistości, a przywiązanie do niej rodzi konflikt i cierpienie.

W kolejnych rozdziałach rozważa m.in. lęk, przyjemność, przemoc, samotność, miłość, śmierć, czas i medytację. Za każdym razem proponuje ten sam ruch: uważną obserwację tego, co jest, bez osądzania i bez próby dopasowania do ideału. Tak rozumiana świadomość ma pozwalać odróżnić fakty od naszych wyobrażeń o nich.

Autor zachęca, by każdy dzień traktować jak nowy, nieobciążony wspomnieniem wczorajszego, i by patrzeć na siebie tak, jakby robiło się to po raz pierwszy.

Charakterystyczna dla Krishnamurtiego jest nieufność wobec wszelkich autorytetów. Zgodnie z jego słynnym zdaniem, że prawda jest krainą bez dróg, żadna organizacja, religia ani nauczyciel nie mogą do niej doprowadzić; systemy i ideologie tworzą jedynie kolejne konstrukcje myślowe. Konsekwentnie odmawia też roli przewodnika, któremu należałoby wierzyć na słowo.

Książka ma formę bezpośredniego zwrotu do czytelnika i jest napisana prostym językiem, bez aparatu naukowego. Przedstawia określone stanowisko filozoficzno-duchowe, które można przyjąć lub z nim polemizować. Zainteresuje osoby czytające literaturę filozoficzną i duchową oraz tych, którzy chcą poznać myśl Krishnamurtiego u źródła.